is toegevoegd aan uw favorieten.

De Zwijndrechtsche Nieuwlichters

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK VIL

Slotbeschouwing.

Geven we thans onze aandacht aan de plaats, die de Zwijndrechtsche broeders innemen in de geschiedenis van het godsdienstig leven der vorige eeuw.

Zooals ik reeds in de Inleiding opmerkte, is hun communisme secundair, gevolg en geen uitgangspunt van hun denken.

Mr. Quack begint zijn Gidsartikel niet deze woorden: „Opmerkelijk zou het geweest zijn, wanneer de socialistische stroom, die in het tweede vierendeel onzer I9e eeuw, wel is waar kalm en vreedzaam, doch zeer merkbaar door geheel Europa zijn wateren begon te doen ruischen, ons land in geen enkel opzicht zou hebben beroerd ...

Wel degelijk zijn er gedurende dat tijdvak verschijnselen in het volksleven van ons land, die aantoonen, dat ook hier de strooming des treestes, die men met den naam van socialisme en commu-

o '

nisme aanduidt, zich heeft geopenbaard.

Zonder er veel van bewust te zijn, heeft men toch ook hier, zij het zwak, den polsslag gevoeld der koorts, waarvan het overig maatschappelijk lichaam van Europa toen reeds hier en daar gloeide.

Op deze eigenaardigheid moet men echter hierbij voor ons land letten, dat dit socialisme, waar het tot uitdrukking kwam, geheel en al ontsproot uit eene godsdienstige opvatting. [']

Het was nog steeds de trek van ons volk, dat, waar het iets sterk voelde, het dat godsdienstig voelde.

De aandoeningen, die het hart van het volk merkbaar deden kloppen, waren nog altijd religieuze aandoeningen. Toen de geest van gemeenschaj) in onze landpalen hier en daar een woning

['] Ik cursiveer.