Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Niet alleen de minderen in kennis, hielden hem voor een Godsgezant, maar ook de meer gevorderden zagen iets bijzonders in hem, want zjjn taal was zoo ongewoon, dat zjj niet wisten oi het uit den duivel ot uit God was. Hjj heelt in eenige dagen de Afgescheidenen zoodanig in verwarring gebracht, dat zij niet wisten, waaraan zich te houden.

Sommigen hielden het met de Blauw, zoodat zij zich gelukkig achtten, dat die man in hunne huizen intrek nam."

Tot zoover Ds. Kok. We zien, dat Blauw werkelijk wel wat van de manieren der Nieuwlichters had. (') Zijn aandringen op gemeenschap der goederen is een der meest opvallende punten van overeenkomst; zijn fanatiek vooroordeel tegen alle weelde doet ons denken aan Arie Goud in de eerste periode der broederschap. Zijn afkeer van gezangen is echter bij hem iets bijzonders — de Nieuwlichters waren er niet bang van.

Het is mogelijk, dat wij in Blauw een geestverwant van de broeders ontmoetten. We zien echter ook, dat men nu juist geen Nieuwlichter behoefde te wezen, om 'n dergelijke geestdrijverij onder de jonge gescheidene gemeenten op te wekken.

De tweede bijlage van de „acte der afscheiding der broeders in Diever" handelt eveneens over „buitengewone verschijnselen, die soms met de opwekking van het geestelijke leven plaats vonden. Sommigen kregen stuiptrekkingen, vielen flauw en kwamen tot allerhande buitensporigheden, die aanleiding gaven tot bespotting en grooten laster."

Hebben we gezien, dat de Nieuwlichters bij enkele trekken van overeenkomst toch wezenlijk een eigen plaats innemen naast de nu besproken richtingen, veel meer overeenkomst is er op te merken tusschen het Nieuwe licht en de leerstellingen der z.g. Groninger school.

Het loont de moeite beide stelsels met elkander te vergelijken. Voorop staat natuurlijk, dat er van onderlinge afhankelijkheid geen sprake is. De Nieuwlichters hadden hun stelsel kant en klaar voor iemand van een Groninger richting sprak — en aan te nemen, dat de Groninger theologen ook maar eenigszins door Muller zouden zijn geinfluenceerd, komt in niemands brein op.

Maar dan is het opmerkelijk, dat twee in den grond zoo overeenstemmende leerstelsels, geheel onafhankelijk van elkander ontstaan ; men komt haast in verzoeking om te zeggen : dergelijke denkbeelden zaten in de lucht.

(') Dat de broeders ook in Friesland enkele bekeeAngen gemaakt hadden, weten we bovendien uit Anagrapheue.

Sluiten