Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

— 284 —

schen kring gepredikt zijn ('); zelfs is ons in de Mijdrechtsche correspondentie een walgelijk staaltje beschreven.

Terecht zegt Martineau betreffende Plato's idealen : „However a system which in several points so seriously offends oiir moral sentiments, bij giving sanction to regulated lying, to cornmunity of wives and exposure of infants... it will be found that even these revolting suggestions are products of an earnest idea of the inconditional self-sacrifice of the individual to the state, of the part to the whole.

With that feeble and dilute conception of personality. which marks every Pantheistic philosophy, Plato in common with all the great Hellenistic thinkers regardes particular persons as mere organs of a common social life." (2)

Bij Maria Leer hooren wij nooit argumenteeren uit die absolute subordinatie van het individu aan de gemeenschap — veeleer uit de Christelijke vrijheid ! — maar het is niet te ontkennnen, dat ook hare pantheistische opvattingen een zedelijk indifferentisme hebben voorbereid.

Het pantheisme verslapt het begrip van persoonlijkheid het individu wordt een bloot orgaan van de gemeenschap — en in de ontwikkeling van de leer der broederschap, heb ik er reeds op gewezen, hoe die verslapping van het begrip „persoon' onvermijdelijk leidt tot verslapping van het gevoel van veranwoordelijkheid, zonde en schuld.

Ook de Christelijke communauteiten zijn te gronde gegaan door innerlijken strijd.

Wat mogelijk zou zijn in een gemeenschap van heiligen, is nog niet bestaanbaar in deze zondige wereld met eigenliefde en vleeschelijken hartstocht. (3)

Het vleesch vierde zijn triomfen — en het schouwspel was er te droever om, toen de heerschappij van het zinnelijke verdedigd werd met overgeestelijke en dus ongeestelijke redeneeringen. Het Christelijk communisme lijdt ook aan innerlijke tegenspraak.

~~i(')~Een"kleinzoon van Muller verhaalde mij, dat Ary Goud eens de naaktlooperjj heeft willen invoeren, zeggende: „dat ze zoo rein waren als Adam in het Paradijs." „ „ . ,

(') James Martineau. Types of ethical theory. Third ed. Vol. 1.1901. Oxlord

p. 78. , . . . .

(') WiclifF erkende reeds, dat ook de besten ,,sunt mixtim dominantes cmliter et ewangelice" en hoewel het ideaal, het communisme zou zijn, is dit „mixtim dominare-' overmijdeljjk, zoolang nog niet allen „in gratia' :zijn. Zie ,.de civili dominio" blz. 133 geciteerd bij Lools Dogmengesch. Ned vert. iaublz 313.

Sluiten