Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijst er op, dat zij een goddelijke gestalte geweest is.

"Wy hebben dus de keuze tusschen drie mogelijkheden: 1°. De Wijsheidsidee is een product van het primitieve denken; ze behoort dan tot dezelfde categorie als de z.g. hypostasen, die ons bekend zijn uit de Alexandrynsche en de Joodsche theosofie. 2°. Zij is een schepping der dichterlijke verbeelding. 3°. Zij is afkomstig uit het rijk der mythologie.

Niet alleen Fr. ook Bousset*) noemt de Wijsheidsgestalte in Spr. 8 een hypostase. Volgens den laatste is deze figuur een product van de theologische speculatie der Joden, evenals b.v. de latere „Schechina" en „Memra."

Mijns inziens echter geeft een' vergelijking van Spr. 8 met de latere Joodsche theologoumena ons tot een dergelijke conclusie geen recht. Zelfs wanneer we de verschijnselen zoo abstract nemen als Bousset gedaan heeft, valt het verschil nog altijd meer op dan de overeenkomst. Hoogstens kan men zeggen, dat we in beide gevallen te doen hebben met middenwezens; dit geldt echter ook nog slechts, zooals we straks zien zullen, met zeer groote beperking. Bij nader toezien blijkt hier alles verschillend te zijn. Dit wordt ons het best duidelijk, wanneer we trachten, op de „Wijsheid" toe te passen, wat Bousset van de hypostasen zegt: „Die Hypostasen sind Mittelwesen zwischen Gott und Welt, die sein Wirken auf die

') Religion des Judentums, S. 336.

Sluiten