Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

denis, en als ze de heidenen van de voortreffelijkheid van hunnen godsdienst willen overtuigen, dan putten zij de bewijzen hiervoor juist uit het wonderbaar verleden. De Grieksche Geest heeft dus aan Israel's godsdienst zijn nationaal karakter niet ontnomen.

Evenmin is de Hellenistische Jood universalist. Zijn godsdienst is niet bestemd voor de menschheid als zoodanig. Eerst nadat de heiden Jood geworden is, kan hij deelen in de zegeningen van Israel's God.

Het eigenaardig karakter van de Spreukenlitteratuur vindt zijne voor de hand liggende verklaring dus niet in den Griekschen Geest. Dit kan men slechts meenen, zoolang men de verschijnselen in abstracto neemt en geen rekening houdt met wat werkelijk is gebeurd. Het eigenlijke Joodsch Hellenisme, 't welk zich in de diaspora heeft ontwikkeld, leert ons, hoe de Grieksche filosofie op den Joodschen Godsdienst heeft ingewerkt; en wanneer we nu hiervan uitgaan bij de beoordeeling van het Spreukenboek, dan komen we tot het resultaat, dat noch zijn algemeen karakter, noch verschillende bijzondere trekken wijzen op

Griekschen invloed.

Dit zal nog duidelijker worden, wanneer we besluiten met een enkel woord over het universalistisch karakter

der Wijsheid.

Het universalisme is, zooals Fr. terecht zegt „eine der auffalligsten Erscheinungen", waarvoor men bij de verklaring van het Spreukenboek en van de Wijsheidslitteratuur in 't algemeen wordt gesteld.

Sluiten