Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

steeds meer zijn' vroegeren gebieder. Het natuurlijk menschenverstand treedt hier op met ongekend zelfgevoel Jen eischt weldra al het bestaande voor zich op, zich een' eigen godsdienst scheppend in de verheerlijking van het ideaal. In Israël maakt zich bij enkele vrije geesten de Wijsheid min of meer los van den godsdienst, maar ze is niet sterk genoeg, om zich een' eigen levens- en wereldbeschouwing op te bouwen, ze eindigt in machtelooze scepsis; zoo bij den schrijver van het boek Prediker. Bij de Spreukendichters en bij den auteur van het boek Job sluiten beide geestesrichtingen een compromis. De Wijsheid erkent de hoogste rechten van den Godsdienst, de ware Wijze stelt zich onder de tucht van Gods wet; maar de geest der Wijsheid overwint het enghartig particularisme en verruimt de profetische prediking tot een' Godsdienst der Menschheid.

Wij komen thans tot:

Den Prediker.

Het schijnt moeielijk te zijn, den geest, dien het boek Prediker ademt, te begrijpen uit het geestelijk leven van het na-exilisch Jodendom.

Over de problemen, welke met bepaalde zinsneden en pericopen samenhangen, hebben we reeds gesproken. Dit detail-onderzoek heeft ons geleerd, dat de sporen van Grieksche cultuur, zoo ze al aanwezig moeten geacht worden, toch van weinig ingrijpenden aard zijn.

Het lijkt twijfelachtig, of dit resultaat door het

Sluiten