Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de blauwe zee uit den Devonischen oertijd 8) gezien, toen daar nog geen bergen stonden, zooals tegenwoordig, geen rivieren stroomden, zooals thans. Zij was er bij tegenwoordig, toen de krachtige wind nog loeide in de wouden van boomvarens en reusachtige paardestaarten 9), met wier overblijfselen wij thans, als zwarte steenkool of anthracit, onze woning verwarmen. Als eene witte, in het maanlicht glinsterende wolk van licht zijn deze, naar liefde smachtende elfen, evenals nu, reeds opgestegen uit de wateren van de Juraperiode, dien tijd, zoo rijk aan grootsche natuurtooneelen, toen de Ichthyosaurus zwom in den oceaan en de Archaeopteryx 10) door de lucht fladderde. En de wonderbare aardsche droom van dit insect bleef nog dezelfde, toen, in plaats van de palmvarens en araucaria's uit den Juratijd, het dennenwoud der tertiaire periode 11) zijne takken over haren stroom uitbreidde, takken, van welke als goudgeel hars naar beneden droppelde, wat later verhardde tot barnsteen en dat u in zijn inwendige nog tegenwoordig dikwijls het sylphidenlichaam van zulk eene overoude ééndagsvlieg doet zien.

Eerst bij het einde van dezen tertiairtijd verscheen de mensch op het wereldtooneel. In al de duizenden jaren van zijne opkomst, van den wilden steentijd, naast mammoet en holenbeer, af tot op de uren van hoogste wijding der ontluikende wereldbeschaving, heeft hem aan den oever der eenzame rivier, aan de stille beek, deze eeuwig onveranderde kringloop der ééndagsvlieg begeleid. Zij zwermde in de twee uren van maneschijn op, toen hij aan den Euphraat voor het eerst las, wat in de sterren geschreven stond, toen hij aan den Nijl peinsde over het mysterie des levens, toen hij aan den Ilyssus 12) eene hoogere, verlichte wereld schiep uit dichtmaat en marmer, ter vervanging van deze wereld vol kommer en duisternis.

En steeds bleef de cirkelgang dezelfde. Steeds dit afsterven van de individu's ten behoeve van de soort, deze zelfde roes der zinnen, saamgedrongen tot eene nietige spanne tijds, deze plotselinge, duistere wijziging van het levensdoel

Sluiten