Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der natuurlijke ontwikkeling voor ons reeds zoo groot, dat ons eene huivering bevangt van de grootste en verhevenste natuur, juist als onze blik ertoe besluit, om ook hier slechts eene noodzakelijke, aan onveranderlijke wetten gebonden, wording te zien in de ontwikkeling der menschheid.

ja, het beeld wordt eerst dan zoo reusachtig groot, dat ons oog er van duizelt. Wij staren als in een trechter, waarin de schimmen der afgestorven wezens, der overwonnen, als verwelkt loof weggezonken, denkbeelden op en neer golven, zooals de piepende, vleermuisachtige schimmen in de onderwereld van Homerus. Er is geen denken aan, dat er tusschen liefde en liefde werkelijk een afgrond zou gapen. De gansche reusachtige wilde benedenbouw der geslachtsliefde — van het dier, den visch, de ééndagsvlieg, naar boven — is onmisbaar, om de organische ontwikkeling mogelijk te maken van de groote schepping van den mensch : de liefde tot de menschheid. In de geslachtsliefde werden de ruwe, éénzame, door den strijd om het voedsel opgejaagde individu's getemd en tot elkaar gebracht als man en vrouw, als moeder en kind, als bloedverwanten. Uit haar groeiden sociale banden op. Reeds in het dierenrijk. En daarna onwrikbaar sterke banden in de menschenwereld. Gedurende duizenden, lange duizenden van jaren moest het bloed, het warme bloed uit de geslachtsliefde ontsproten en door haar verwarmd, steeds weer nieuwe banden knoopen.

En daarna ging dat alles langzaam, zeer langzaam in geest over.

Hoe het bloed geest werd : dat is de groote, doordringende geheime geschiedenis der menschheid.

Het is ook de geschiedenis der menschenliefde.

Uit de wezenlijke bloedverwantschap ontsproot, als eene eerste, schuchtere bloem, die nog bleek is van de winterzon, het ideale begrip eener stamverwante éénheid der ziel, der heiligheid en onaantastbaarheid van het stamverwante individu, ook aan gene zijde van alle geslachtswenschen.

Toch was het nog eene reusachtige schrede, vóórdat dit

Sluiten