Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het vraagstuk is vooral uit een psychisch, zielkundig oogpunt zoo uiterst merkwaardig. Stel u voor: dat vijftig cellen zulk eene sociale gemeenschap aangaan. Dit gelukt, ook zonder onmiddellijke versmelting, vooral daardoor, dat de celwanden doordringbaar zijn en bijvoorbeeld het voedingsvocht vrij door alle cellen circuleert, waardoor zij lichamelijk in zekeren zin tot eene hoogere „éénheid" worden. Maar denk daarover nu eens goed na uit een zielkundig, geestelijk oogpunt.

Elke cel op zich zelf, elke oercel, van welke alles uitging, had ongetwijfeld van den aanvang af hare kleine, individuëele ziel, hare „celziel." Nog thans heeft elke bacil, elke amoebe, elk infusiediertje zoo zijn eigen zieltje. Gij moogt het begrip : ziel op zich zelf opvatten, zooals gij wilt: dit eenvoudige feit kunt gij niet wegcijferen. Het heeft op zich zelf ook niets wonderbaars, integendeel: het is eene voorstelling, die volkomen van zelf spreekt. Elke ééncellige heeft zijn eigen celzieltje. Hij neemt waar, hij oriënteert zich op hoogst eenvoudige wijze over de dingen, hij leert en hij stelt, hetgeen de hoofdzaak is, ook blijkbaar psychisch, evengoed als lichamelijk, eene éénheid voor.

Nu vereenigen zich zulke ééncelligen tot een volvoxkogel. Voorloopig bewaart elke afzonderlijke cel in den kogel haar individuëel bestaan en dus ook haar zieltje. Maar niettemin ziet gij nu dadelijk ook reeds een aanleg tot eene soort van, als t ware psychisch, overvloeien, juist zooals de eenvoudige aaneensluiting der vele cellen tot een kogel toch althans reeds de aanleg is tot eene zekere lichamelijke vereeniging, eene nieuwere, hoogere lichamelijke ontwikkeling. Gij ziet den klomp cellen, „bezield" met eene gemeenschappelijke directie, gij ziet den kogel wegzwemmen als een, door duizend trilhaartjes der cellen voortbewogen, geheel en de vele celzieltjes vertoonen als 't ware eene gemeenschappelijke oriënteering in den zin eener totaalbeweging, waarbij zij „gemeenschappelijk denken", „gemeenschappelijk willen." Maar is dat dan zooveel anders, zult gij zeggen, dan bijv.

Sluiten