Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

passing brengt. Beschouw uw eigen lichaam : gij zelf zijt insgelijks op die wijze tweezijdig gebouwd, — als lang uitgerekte pruim, die slechts ééne maag, met mond, darm en aarsopening in het midden, maar rechts en links daarvan telkens een arm en een been, eene nier en een geslachtsorgaan draagt, die zoowel rechts als links een oor heeft, om naar beide zijden te hooren en wier hersenmassa zelfs in twee helften is gescheiden. Gij hebt dat alles op die wijze : want ook gijzelf stamt ten slotte in rechte lijn af van den tweezijdig symmetrischen worm. Doch de worm moest, toen hij uit de gastraea ontstond, deze rangschikking eerst als iets nieuws uitvinden, — als iets, dat juist voor hem, van onder af opklimmend, voor het eerst een kenmerk was, dat hem ten slotte even zoo scherp scheidde van de eenvoudige gastraea, als van dien anderen gastraea-hoofdweg: den poliep, — als het specifiek „wormachtige", dat door hem voor het eerst in het dierenrijk zijne intrede deed.

Dus, niet waar, gij begrijpt nu den gang van zaken : van het eencellige oerwezen op de vroeger beschreven wijze naar den volvoxachtigen kogel, het oertype van elke sociale gemeenschap. Van den volvox door voortgezette verdeeling van den arbeid naar de gastraea, waarmede men aanlandde bij het echte dier. Daarboven dan verder opwaarts langs twee verschillende wegen. De zittende, als eene plant in den vorm eener bekerbloem, vastgroeiende gastraea tot den poliep en de spons. En de buisvormige, tweezijdig naar rechts en links zich ontwikkelende, zich voorwaarts bewegende gastraea tot den worm en van den worm verder naar boven tot uzelf.

Beide wegen zijn vol van materiaal voor onze liefdesbebeschouwing. En daaronder ware caricaturen der liefde. Kent gij de kostelijke oude schilderijtjes van Teniers: de verzoeking van den heiligen Antonius ? Niet zoozeer door schoone vrouwen, als door allerlei afgrijselijke spooksels, booze geesten, gedrochten, half geraamte, half embryo; half egel, half tooverheks. En de vrome man zit radeloos

15*

Sluiten