Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leeringen te verbreiden. Hij werd daarom in den ban gedaan, tot een geldboete veroordeeld, en van het predikambt geweerd. Later is hij te Brussel verbrand.

De talrijke geestelijkheid van Amsterdam spande met de stadsregeering samen, om elk opbloeien der evangeliewaarheid gewelddadig te verhinderen. Amsterdam bleef een roomsche stad, van priesters en kloosters, van afgoderijen en bijgeloovigheden gansch zeer vervuld ').

Daar begon, in de lente en den zomer van 1566, de openbare preek der Gereformeerden in Vlaanderen en Brabant allom door te dringen. De schok, de nieuwe toestand, verbreidde zich al verder, ook over NoordNederland '•).

Floris van Pallandt, graaf van Kuilenburg, één van de hoofden der verbonden edelen, had de kerk zijner stad doen reformeeren en van beelden zuiveren. Ook liet hij door een zeker leeraar Gerardus openlijk prediken. Hem kwamen sommigen, ook uit Holland, hooren.

Die weinigen nu begonnen met elkander en de predikers te beraadslagen, of het geen tijd was om ook in Holland ten platten lande in het openbaar te prediken.

1) Men raadplege du Historische beschryvinge van de reformatie der stadt Amsterdam, door Isaak Ie Long, Amst. 1729.

2) lloe de openbare godsdienstoefening in Holland werd ingevoerd, leeren ons de gedenkschriften van Laurens Jacobszoon lieael, een van de voornaamste en ijverigste invoerders der vrijheid. Daarbenevensstaan Bor en Brandt, lloolt en le Long ons ten dienste. Heael was later schepen, raad, burgerhopman en „kornel" der stad Amsterdam, en raadsheer der admiraliteit van Zeeland. Heael was geenszins een streng rechtzinnige. maar een „rekkelijke". Men raadplege over hem De „Kinderlere" van Laurens Jacobszoon Heael, medegedeeld door Dr. Joh. C. Hreen, in Archief, deel VI, blz. 129—157. Stichtelijke liederen van Laurens J. li., medegedeeld dooi' l)r. Breen, deel VI, blz. 355—382. liet Ainsterdainsch Jaarboekje voor 1807. blz. 48. En Bijdragen voor vaderlandsehe geschiedenis en oudheidkunde, 3de reeks, deel X, blz. (19, artikel Heael. — Voorts leze men over de geuzenpreek het opstel van Dr. .1. M. Assink ('.alkoen, De openbare prediking der Hervormden iu het jaar 15ti6, in den Kalender voor de Protestanten in Nederland, jaargang 3, Amst. 1858, blz. 99-139.

Sluiten