Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan Zanchius terug, dat men daar en in Frankrijk de voorkeur gaf aan een harmonie of verzameling der verschillende reeds bestaande belijdenissen, hoedanige dan ook werkelijk in 1581 te Bern in Zwitserland is uitgegeven geworden').

Naar aanleiding van één en ander schreef onze de Villiers allereerst onder de letters C. Q. D. A.!) zijn „Wijze om tusschen de gereformeerde Kerken tot eendracht te komen" 3), vervolgens, als tolk der nederlandsche leeraren, een „Verdedigingsbrief", getiteld: „Verdedigingsbrief der gereformeerde Kerken in Nederland aan en tegen de schrijvers van het bergsche boek genaamd Concordia"4). Een gedenkstuk uit de zestiende eeuw, dat der Nederlandsche Hervormde Kerk van dien tijd tot eere strekt5).

Nu er geen nieuwe algemeene belijdenis van hervormde zijde ontstond, sloegen de Zwitsers als antwoord op het Eendrachtsboek een harmonie der confessies voor, een uitgave van alle gereformeerde belijdenissen in één enkel

1) Harmonia Confessionum. Zie Gerdes, Scrin. Antiq., T. I p. 198.

2) Volgens Brandt, dl. I blz. 783, beteekenen deze letters Cephas Kwï'ot» Doctor Aulicus, en zijn de beide eerste woorden een vertolking van Petrus Villerius, wijl ki'cSiov vellus is.

3) „Ratio ineundae Concordiae inter Ecclesias reformatas," opgenomen door Gerdes in het derde deel van zijn Scrinium, p. 396—429.

4) „Reformatarum in Belgio Ecclesiarum Epistola apologetica ad et contra auctores libri Bergensis, dicti Concordia, 1579 . Spoedig verschenen hoog- en nederduitsche vertalingen. Jer. Bastynck, predikant te Antwerpen, vertolkte den brief in het nederlandsch, onder den titel: „Sentbrief der Nederlandsche Predikanten aen den instelderen van 't Concordienboek. Antwerpen, bij Gillis van den Kaede, 1580. Aangehaald bij Brandt, dl. I blz. 644, en bij Thysius, Leere ende Order, blz. 183—234. L. G. van Renesse gaf een vernieuwde editie, met aanteekeningen, Breda 1651, door Gerdes in zijn Scrinium afgedrukt, T. I p. 125—200.

5) Namelijk door afkeer van twist en scheuring en liefdeloos verdoemen, alsmede door een milden geest ten aanzien van formulierbepalingen. O. a. ook door het verlangen naar een algemeene synode en een algemeene belijdenis voor alle Hervormden. Dit laatste was dus in overeenstemming met de besluiten der frankforter samenkomst.

Sluiten