Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Jezuïeten zagen scherp toe, dat elk burger en inwoner met Paschen te biecht kwam. Op de preekstoelen hielden zij overredende leerredenen, die veel volks afvallig maakten. Het langzaam wegstervend Protestantisme bestreden zij ook in geschriften. Ziehier twee voorbeelden, die mij voorkwamen.

Willem Baudart of Wilhelmus Baudartius (1565 —1640), Zutfen's arbeidzame leeraar, als statenvertaler van het Oude Testament en als geschiedschrijver welbekend'), gaf in 1610, doch zonder zijn naam, een werk uit, getiteld Morghenwecker der vrye Nederlan/sche Provinciën 2). Het bevat, in den vorm eener samenspraak tusschen een Vrijen Nederlander en een Ghespanioliseerden Nederlander, een kort verhaal van de wreedheden, door de Spanjaarden hier en elders gepleegd. Rechtstreeks of zijdelings was het een duidelijke oproep tot waakzaamheid ten opzichte

hoe krachtig het Protestantisme in Limburg opleefde door de tusschenkomst van de Algemeene Staten der Vereenigde Nederlanden. (Spaansche successieoorlog, 1702—1713). De heer Goossens bracht uit het archief der abdij te Holduc stukken aan het licht, waaruit openbaar wordt, welke maatregelen men nam om die wederopleving te fnuiken. Het belangrijkste stuk drukte hij af, n. m. een memorie, door den abt van Rolduc aangeboden aan den pauselijken nuntius te Brussel.

1) De synode van Dordrecht 1018 en '19 stelde Bogerman, Bucerusen Baudart aan tot de vervaardiging der nieuwe vertaling van het Oude Testament. Bogerman en Baudart, Bucerus inmiddels overleden zijnde, besteedden er ruim zes jaar aan. Van alle geschriften van Baudart is het belangrijkste zijn Memoriën, ofte Cort Verhael der Gede>u:kiceerdiehste so Kercklicke als Wereltlicke Gheschiedenisnen, t an den jaere lti03 tot in het jaer 1024, Arnhem 1624, 2 dln. fol. Onze eenige schrijver over het tijdvak van het Twaalfjarig bestand.

2) Tot Danswick (Dantzig) bij Crijn Vermeulen de Jonge, op de Leege zijde van Schotlandt, Anno 1610, 4o. Hij droeg dit werk op aan de Staten Generaal, en teekende deze opdracht, G. W. B. F. V. D. De letters W. B. en V. D. kunnen Willem Baudart van Deinse beteekenen. Doch met G. en F. weet Mr. S. de Wind, Bibliotheek der ned. gesrhiedschrijrers, Middelb. 1835, blz. 341, aan wien ik deze opgaaf ontleende, geen raad. De Morghenwecker schijnt ook onder den titel van Horoloyium Belgicum bekend te zijn. Zie Kok, Vad. Woord, dl. V, blz. 227.

Sluiten