Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van Genève's Hervormer. Zoo heet het in de Institutie (lib. II, cap. IV, § 1): „Daar de wil van den natuurlijken mensch door de bedriegerijen des Duivels misbruikt wordt, zoo is het noodzakelijk, dat hij (de wil) zich onderwerpt om te gehoorzamen aan wat hem (den duivel) goed dunkt"»).

Hoogst leerzaam wordt daarop betoogd, hoe „de waarheid somtijds katholieke woorden uit den mond der ketters getrokken heeft". Zoo heeft André Rivet, in zijn zoogenaamden Katholieke orthodoxe (tom. II, tractaat IV, quaest. 3, § 2), de woorden van den roomschen Bellarminus aanhalende: „Dat het genoeg is om de substantie (het wezen) van den vrijen wil te handhaven, wanneer de mensch de keus heeft van verschillende zaken, en wanneer de keus geschiedt met vol en volmaakt oordeel der rede", er eerlijk bij gezegd: „Niemand onzer ontkent, dat de mensch deze vrijheid heeft" (quam libertatem nemo nostrum homini denegat).

Ten faveure van den vrijen wil worden heele reeksen bijbelteksten aangehaald, als „Kiest u heden wien gij dienen zult (Joz. XXIV : 15). Eveneens komen de kerkvaders aan 't woord. Augustinus b. v. (Ep. 47 ad Valentinum) drukt het gevoelen der katholieke kerk aldus uit: „Het zuiver katholieke geloof, gelijk het niet ontkent den vrijen wil, om goed of kwaad te leven, alzoo kent het hem niet zooveel toe, dat hij iets kan zonder de genade Gods, hetzij om zich te bekeeren van het kwaad tot het goed, hetzij om te wassen in het volharden

1) Roberti is hier ter plaatse in Z(jn aanhalen allesbehalve eerlijk. Calvijn beziet de zaak geenszins eenzijdig, maar van weerskanten, ook een zekere vrijwilligheid in het zondigen stellende. De lezer oordeele: «Hominem peccati jugo ita captivum teneri, ne ad bonum aut voto aspirare, aut studio contendere suapte natura queat, sufficienter (nisi fallor) probatum est. Praterea distinctio inter coactionem et necessitatem posita fuit, unde liqueret, eum dum neeessario peccat, nihilo tarnen minus roluntarie peccare. Sed quoniam, dum in servitute diabolo addicitur, illius arbitrio videtur magis agi, quam suo, quale sit actionis utriusque genus expediendum restat".

Sluiten