Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een gehoorzaam onderdaan voorstellende, die in 1567 de gelegenheid om het verzet tegen de tyrannie te steunen, ongebruikt heeft laten voorbijgaan. En, wat bovenal onze aandacht verdient, het houdt de Calvinistische banier zorgvuldig bedekt, en schuift het onderscheid tusschen de verschillende protestantsche geloofsbelijdenissen als weinig beteekenend ter zijde. Dat laatste was geheel naar 's Prinsen hart en politiek. Wie had zulk een opstel uit de pen van Datheen of Moded verwacht? „Zeker is het, dat de Prins van Oranje en zijn vrienden te Embden niet duidelijker, niet stelliger in het belang der eendracht hadden kunnen spreken. Dat de Apologie, gelijk zij werd ingediend bij den Rijksdag, toch nog de vrucht is geweest van onderling beraad en van weerkeerige inschikkelijkheid, wordt, als wij haar aandachtig lezen, meer en meer waarschijnlijk''.

Nu bestond de Duitsche Rijksdag de laatste halve eeuw eigenlijk uit twee confessioneele legers, Roomschen en onroomschen. De instructie der gezanten tot die vergadering luidde van jaar tot jaar geregeld: Aansluiten aan de hoogere standen van gelijke confessie. Het rijksbelang was bijzaak. Ieder rijksdaglid beschouwde alles van uit confessioneel oogpunt. Wat schaat, wat baat mijn godsdienst? Niemand wendde zich tot den Rijksdag, geen persoon of zaak kwam in behandeling, zonder door zijn of haar godsdienstige geloofbelijdenis geïntroduceerd te zijn. Of het dus uitdrukkelijk vermeld staat of niet, doet niets ter zake, het smeekschrift was beslist vergezeld van onze Nederlandsche confessie. Zij was eenvoudig onmisbaar als uitganspunt, als afstandmeter, van vrienden en vijanden der smekelingen ')•

1) Koch, S. 55—92. Der Reichstag von Speier im Jahre 1570 (Aus den Archiven von Frankfurt, Speier, Stuttgart und Karlsruhe.) De Rijksdag was uitgeschreven op Maandag '22 Mei. Aankomst van den keizer eerst 8 Juni, volgens Haberlin 15 Juni. 13 Juli al de rijksstanden tot den keizer geroepen, die zich met hen in den dom tot bg woning der godsdienstoefening

Sluiten