Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meenten, beide Duitsche en Fransche, in Engeland" bestemd, met verzoek tot bijwoning der synode. De beide andere afgevaardigden zouden den brief van uit Emden verzenden *).

Nu was de Emdener gemeente destijds eigenaardig samengesteld. Duizende ballingen uit onderscheiden Nederlandsche gewesten, in toenmalige geschriften „natiën" genoemd, vormden één groot complex van vreemdelingengemeenten. Toen Culenborg en Van Zuylen hun medewerking inriepen, hebben na lang aarzelen slechts onderscheiden, niet alle provinciën bewilligd. Zij stelden vier personen, om met die beiden over tijd en plaats deisynode te beraadslagen.

Met name de Hollandsche natie weigerde medewerking2). De volgelingen der Amsterdamsche predikanten Jan Arentsz en Pieter Gabriël verklaarden zich thans tegen het houden van een synode onder leiding der preciesen uit de Paltz, evenals vroeger tegen het indienen bij den Rijksdag van een Apologie, door dezelfde rechtzinnigen opgesteld. Zij wilden geen eenheid op den grondslag der Confessie, omdat afscheiding van de Lutherschen en stichting van een nieuw Gereformeerd Pausdom daarvan de gevolgen zouden zijn. 's Prinsen staatkundige inzichten en godsdienstige verdraagzaamheid vonden bij hen vooral steun.

De beide kerken van Keulen wendden zich daarop per brief van 22 Augustus 1571 tot den Prins van Oranje, om hem te verzoeken, aan de Hollandsche natie te gebieden zich op de synode te laten vinden 3). Of Zijn Excellentie

1) Of een soortgelijk schrijven ook voor de kerken in Nederland onder het kruis zittend is gereed gemaakt, blijkt niet.

2) Aldus terecht prof. Kruin. Andere geleeiden hebben onjuist onder Hollandsche natie de kerken onder het kruis in Holland verstaan. Doch haar predikanten en leiders bevonden zich destijds allen in het buitenland, vooral te Emden.

3) If. d. M. V., serie 111 deel V blz. 1. Vgl. ook den brief hlz. 6 aan

Sluiten