Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Remonstrantsche geloofsbelijdenis is een wijdloopige verhandeling van honderd bladzijden „over de voornaamste artikelen der christelijke religie". Capittel I „Van de H. Schriftuur, haar autoriteit, volkomenheid en klaarheid" bevat veel schoons. Haar laatste capittel XXV „Van de synoden, conciliën, haar manier en gebruik", kenmerkt haar tijd van ontstaan. Hier en daar (V, 7; IX, 3) worden Calvijn en de canones der Dordtsche „t' samen-rottinghe", nergens wordt de Nederlandsche belijdenis tegengesproken. De Verklaring bevestigt het woord der voorrede: „Want geen dinc de Religie meer vijandt ende tegen is, als dat versierde Fatum [verzonnen noodlot] van de Predestinatie, ende die onvermijdelijcke nootwendicheyt van goedt of quaedt te moeten doen". De Dordtsche leer is haar „een boos ende onsalich oncruyt,... jae als leelijcke smetten ende etter-buylen der Christelijcke Religie".

Vergelijking der Remonstrantsche met de Nederlandsche belijdenis leert ons, dat we reeds in den tijd der epigonen [minderwaardige nazaten] zijn. Van kerkelijk gebruik bleek mij geen spoor. De belijdenis der Remonstranten was schier van stonde aan slechts een historisch monument.

Eerst na vijf jaar verscheen het contra-remonstrantsch antwoord. „Oordeel aangaande de belijdenis ofte verklaring van het gevoelen dergenen, die in het Vereenigd Nederland Remonstranten genoemd worden, over de voornaamste artikelen der Christelijke religie, door de professoren der H. Godgeleerdheid van de Leidsche Hoogeschool vastgesteld". De hoogleeraren Polyander, Rivet, Walaeus en Thysius onderwerpen daarin de voorrede tot den christelijken lezer en de belijdenis zelve der Remonstranten aan een uitvoerige critiek. Voor de kennis der toenmalige leergeschillen behoudt hun geschrift zijn waarde ')•

1) Censura in confessionem sive declarationem sententiae eorum, qui in Koederato Belgio Hemonstrantes vocantur.superpraecipuisarticulisChristianae religionis, a S. S. Theol. professoribus Academiae Leidensis instituta, Lugduni Balavoruin 16-26. 500 pag. 4", in Leidsche Bibliotheek. De opdracht aan

Sluiten