Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Doch nu het gebruik van dit artikel.

De kerk schroomde niet, den staat te hulp te roepen. De handelingen der synode van Hoorn 1749 bevatten in artikel 16, „licentieus boekdrukken":

„D. D. Deputaten hadden sijn Weled. den heer Raadpensionaris onderhouden over de noodsakelijkheijt van een placaat ter beteugeling van het groot misbruijk, 't welk van de anders zoo nodige en edele drukpers gemaakt wordt in 't gemeen en in 't bijsonder ter suppressie: [onderdrukking. Ik ga voorbij 1 en 2].

3. Yan het boekje genaamt de vrijheijd op den throon, waar in niet alleen onse gantse order: maar ook hun Ed: Gr: Mog: Staatsresolutien deerlijk gehoond worden" De zaak is nog hangende ').

De overheid deed wat ze kon, althans officieel. De synode van Enkhuizen 1762 (art. 16) notuleerde het plakkaat der Staten van Holland van 4 Augustus 1761, behelzende dat zij „statuëren, datter geen boeken en geschriften Godgeleerde stoffen betreffende, in het ligt sullen gegeven worden, dan met uijtgedrukte naam van den aucteur, na voorgaande visitatie en approbatie van de Classis, waar onder den aucteur behoort, of van de Professoren van de universiteijt te Leyden, met bijvoeging van de approbatie agter het tijtelblad".

Het schrijven onder schuilnamen — de toenmalige mode — maakte kitteloorig. In de synode van Haarlem

toogen, die dus in evenzooveel weken verschenen moeten zijn, vormt een boek van 464 blz. Achter de «Lijst van de titels der vertoogen" luidt een soort tweede boektitel »De zeedemeester der kerkelyken, handelende op eene vrymoedige en onzydige wyze over den hedendaagschen toestand der Nederlandsehe geestelykheid ; door Philippus Aletophilus [Waarheidsvriend] leeraar der Protestantsche kerke in Nederland, en medelid van het [gelingeerd] genootschap der raisonnabele biblianen". De confessie wordt niet genoemd. Alleen bevat blz. 173: »en de publyke Kerk leeft en sterft op haare Dordsche Formulieren". Een exemplaar is in mijn bezit.

1) Ook synode van Hoorn 1761 in art. 16 «licentieus boekdrukken» bevat »zich te adresseeren bij de burgemeesters en regeerders der steden».

Sluiten