Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Als natuurvorscher een geniaal man blijkens zijn ontdekken van de zuurstof, de chloorwaterstof, den ammoniak, en allerlei zuren en oxyden, was Joseph Priestley als dissenter-prediker een Sociniaan. Hij vond een polytheïstische verwarring in de christenheid, en stichtte in Engeland eenige unitarische gemeenten. Naar Amerika overgestoken, oogstte hij ook daar als. dweper slechts schimp. Na zijn dood in 1804 heeft het rationalisme honderde unitarische gemeenten gesticht, welke in den staat Massachusetts de overhand verkregen.

Priestley's bekende „Historie der verbasteringen van het christendom" wekte veel opspraak. Het trachtte geschiedkundig te bewijzen, dat Jezus Christus in de vroegste christelijke tijden voor een bloot mensch gehouden was. In de synode van Hoorn 1785 (art. 17) werd erop gewezen, dat dit sociniaansche boek in Nederlandsche vertaling bij Wanner te Dordrecht in 1784 verschenen was, en dat de uitgaaf inging tegen het plakkaat van 19 September 1653 *).

In de synode van Enkhuizen 1786 (art. 17) werd aangedrongen, dat men de beste middelen beramen zou tegen

1) Jos. Priestley, Hist. of the corruptions of Christianity, Birmingh. 1 * , 1793, Lond. 1875. Memoirs of J. Priestley [van hem zelf en zijn zoon], ^06—07, 2 vol. W. Turner, Lives of eminent Unitarians, Lond. etc- 2 vo1- Walch, Neueste Rel. Gesch., B. V. S. 175, VII 347. Archiv f. KG., B. I 8. 83, IV 149. Orgaan: The monthly journal of the American Unitanan Association, Boston. Ypeij IX '28—36, en I B. 282—284. Zonderling dat Priestley zich zelf voor een voorstander van het christendom hield. Hij vervaardigde veel antideïstische geschriften, als Letters to philosophers an po iticians of France, on the subject of religion. Letters to a philosop ical unbeliever. Discours on the evidence of revealed religion. — Priestley's istoiie gaf in 1785 aanleiding tot de oprichting van het Haagsche genootsc ap ter verdediging der voornaamste waarheden van den christey en godsdienst, inzonderheid tegen derzelver hedendaagsche bestrijders. De eerste bekroonde verhandelingen ter wederlegging van Priestley veroorzaa ten, dat de Dordtsche uitgever door de stadsregeering beboet werd. ^pey en Derraout, IV 50—52.

Sluiten