Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In Polen vereenigden zich de eersten met de laatsten. Algemeen noemde men de Moravische broeders Gereformeerden. De broeders die zich in den Opperlausnitz vestigden, stichtten in 1722 Herrnhut en de evangelische broedergemeente aldaar.

Weldra bleek dat de Moravische broeders hun aloude Gereformeerd getinte, de Hernhutters hun nieuwe Luthersche belijdenis niet wenschten los te laten. In de synode van Haarlem 1747 (art. 43) werd vermeld:

„D: D: Deputaten van Zuijd Holland hadden berigt, dat uijt berigt van Ds. Blaniskie predikant der Boheemsche broederen [die dus óók ergens in ons land zich bevonden] bleek: dat de Boheemsche broederen de Hernhutters niet erkennen wilden voor hunne broederen; vermits deselve geweijgerd hadden deselve ware beleijdenisse hunner voorvaderen [de Boheemsche belijdenis van 1456, of die van 1532] te onderteekenen". In alle provinciën wordt tegen beiden gewaakt.

In ons vaderland ontstonden slechts twee gemeenten van Hernhutters, te Amsterdam (1735) en te Zeist. Uit Amsterdam trokken sommigen naar IJsselstein, waar zij door de gunst der godvruchtige prinses van Oranje Maria Louise het huis 's Heerendijk bouwden. Hier woonde onder leiding van Frederik baron van Watteville een vijftigtal, totdat men in 1741 naast Zeist vertrok. Eerst in de synode van Amsterdam 1748 (art. 42) vinden wij daarvan melding gemaakt.

„Zuid-Holland . . . verblijde sig . . . insonderheijd dat het getal der Hernhutters te IJsselstijn door hun vertrek na Zeist seer verminderde waar over Utregt sig bedroefde klagende dat de selve te Zeist seer toenaamen".

voorspoed. Godsdienst en drukpers, onderwijs en wetenschap verhieven het volk tot den rang der meest vooraanstaande natiën. Polen werd het toevluchtsoord voor allerlei vervolgden om des geloofs wil. Eindelijk heeft Rome de Jezuïeten en hun vervolgingswoede te hulp geroepen. Dezen roofden het evangelie en de vrijheid. En brachten Roomsche koningen en algemeen verval, den ondergang van staat en volk. Finis Poloniae!

Sluiten