Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Het derde is voor dit mael uytgestelt op hope dat den tyt ijet medebrenghen zal, waerdoor de gewenschte unie tusschen onse ende haere kereken sal begonnen worden. Ende overmidts men voor seker verwitticht is, dat deselve in Polen en Rassen gemaeckt ende vernieuwt is, sal gearbeydt worden om tgene daervan in den druck is te becoomen ende in dese landen bekent te niaecken" ').

Reeds in de synode van Gorkum 1606 (art. 37) duikt het raiddel tot voorloopige vereeniging van Lutherschen en Gereformeerden op, het teekenen van de belijdenis der zusterkerken. Doch tot het aanwenden van het middel verklaart die vergadering zich onbevoegd.

„De Augsburchsche Confessie te onderschrijven ende dat wederom de orthodoxe derselve confessie de Nederlantsche Belijdenisse tot breder verclaringe, om tot vereeniginge te comen, onderschrijven mochten, alsoe dit allen kereken aengaet, is het gerefereert ad sijnodum generalem".

Het stilstaan der particuliere synoden van Zuid-Holland van 1609 —'17 en de Dordtsche synode maakten voor vele jaren het eenheidsgebouw tot een luchtkasteel.

In Duitschland gingen somtijds, tijdens den dertigjarigen oorlog tegen het Protestantisme, Roomschen en Lutherschen samen tot uitroeiing van Gereformeerden. Er stonden kerkleeraars op die het ultra-lutheranisme op de spits dreven, nazaten van den onverdraagzamen Flacius Illyricus. Zij scholden de Gereformeerden voor

t) In Woerden waren veel Ubiquitisten. De synode besloot ook, dat twee leden uit haar midden persoonlijk den Lutherschen predikant aldaar zouden mededeelen, „dat oock dezelve [de synode] heeft goedgevonden liem eens aen te spreken als dat gevoelen niet hebbende, dat tusschen haerlieden ende ons nemmermeei geene vereeninghe en soude connen vallen, maer deselve noch eijndelick hoopende alsoo die gevallen •s in Polen ende Russen". Reitsina en v. Veen, Acta III, '226, 225, 253. Ook in Frankrijk voelde men destijds iets voor vereeniging met de Lutherschen. Zie mijn IX, § 13, blz. v.

Sluiten