Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De oude Cretenzen, door den apostel Paulus niet gevleid '), hadden toch ook hun deugden. Op hun eiland ontstonden drie religiën, de heidensche, joodsche en christelijke. Dit verwekte droevige twisten. Doch soms triomfeerde de rede over de hartstocht. Werden zij door een vijand van buiten aangetast, dan plachten de Cretenzen zich te vereenigen. Zij noemden het met een oud Grieksch woord syncretismus, vereeniging van twee strijdende partijen tegen een gemeenschappelijken vijand.

Eigenlijk is de zaak zelf sinds de dagen van 's Heeren apostelen op het tapijt geweest. David Paraeus nam het woord in de theologie op, in den zin van Vereeniging der religiën. De Protestantsche tegen alle valsche religiën, bijzonder tegen het pausdom 2).

Vereeniging van twee strijdende partijen tegen een gemeenen vijand, beoogde ook onze „Schotsman". Na vijftien jaar oogstte hij nieuwe teleurstelling. De synode van Dordrecht 1656 (art. 49) notuleerde:

„Heeft D. Duraeus ter vergaederinge ingelevert seker

noden. Synoden van Gelderland 1648 art. 16 : „Wort verhoopt een kerckelicke vereeniginghe in Duytslandt, gelyc inen verhoopt, dat die in de politie sal gevonden werden".

Had Duraeus medestanders? Zijn zaak werd althans besproken. In den Catal. v. d. provinc. bibl. v. Zeeland, Midd. 1863, blz. 120, vond ik vermeld: G. Holton, De l'union et réconciliatiou des églises évangéliques de l'Europe, Amst. 1647.

1) Ken uit hen, zijnde hun eigen profeet, heeft gezegd : De Cretenzen zijn altijd leugenaohtig, kwade beesten, luie buiken. Titus 1:12.

'2) Als oorzaken der scheurziekte vond ik genoemd de partijschap van leermeesters, gevolgtrekkingen, hatelijke bitterheid, eerzucht, eenvoudigheid of onnoozelheid dat is vooroordeel en onkunde veler oudvaderen, piae fraudes of godvruchtig bedrog de moeder van „christelijke" grillen of fabelen, en de mode en opvoeding. Wie met oververeering der oudvaders behept is, leze ter genezing hun vreemde opvattingen over de religie, bij Dallaeus, De usu patrum. Wliitby, l»e S. Scripturarum interpretatione secundum Patrum commentarios. Barbeyrac, Traité de la morale des Pères. Aldus De zeedemeester «Ier kerkelyken (vgl. mijn IX, § 11, blz. 98 -101), 169-171.

Sluiten