Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

boven streng genomen ook hadden moeten betalen, zonder dat ze er iets voor deden.

Dat was de eene zijde, de praktische. De vrouw bracht mij tot het maatschappelijke vraagstuk, — de vrouw, die ik kuste en dat, wijl ik zoo dom of zoo verstandig was, niet alleen te kussen, maar ook op te merken. Ik wed, dat ik onder duizenden de eenige ben, wien het zoo gegaan is. Want ik vraag den aristocraten, den beschaafden, den zorgvuldig tehuis opgevoeden in 't algemeen: waar komt hij, als jongmensch, die zijne verwanten, onderwijzers en vrienden zonder uitzondering onder zijn gelijken in stand en ontwikkeling heeft, ooit met de lagere klasse en haar ellende in aanraking, behalve bij het meisje uit den laagsten stand, dat toevallig schoon is en daarom het voorwerp zijner zinnelijke begeerten wordt, gezellin van zijn intiemste uren, waarin de mensch zich als mensch openbaren moet?

Bij deze praktische zijde kwam nu bij mij ook nog eene theorethische.

Ik was op de academie gekomen om in de rechten te studeeren. Maar de verveling van het Romeinsche recht schrikte mij af. Ik gevoelde neiging voor de natuurkundige wetenschappen. Ten slotte vond ik, reeds onder de bekoring van de daareven geschilderde denkbeelden, een soort gemeenschappelijken bodem in de staathuishoudkunde. Ik vulde mijn geest met alle mogelijke wetenschap, die een kop, welke eenigermate logisch denken kan, zonder moeite uit goede boelren kan halen. En oppositie-mensch als ik nu eenmaal was, werd ik juist door die leer aangetrokken, welke strikt genomen, met de heerschappij van het kapitaal, tevens de basis van mijn eigen maatschappelijke positie aantastte. De brokstukken van natuurwetenschappen, die ik onderwijl verzameld had, vernietigden bovendien bij mij alle illusies omtrent gezag bij Gods genade en omtrent adellijk bloed, wanneer ik die ten minste ooit merkbaar bezeten had. Met dit dieper ingaan op sociale, ja, langzamerhand steeds meer en meer socialistische meeningen en theorieën, die zich aansloten bij een bepaalde partij, bevond ik me op eens te mfdden van nieuwe gezichten en nieuwe kennissen. Kortom, de theoretische weg liep heel gauw samen met de practische.

En hier begint een vreemde lijdensgeschiedenis van bijna tien jaar lang, de roman van den aristocraat, die optrad als socialistisch schrijver, socialistisch spreker en socialistisch leider, die eerst een geestdriftig scholier, daarna

Sluiten