Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

pas, les premiers a reconnaitre et dont la plupart d'entre eux souffrent dans leur conscience" 1).

Ad b. Bezit de militaire rechter de bekwaamheid, om zich eene juiste voorstelling te maken van de feiten, die aan zijn oordeel worden onderworpen ?

Op deze vraag past een kort en bevestigend antwoord. Meestal is men geneigd hem eene bijzondere bekwaamheid toe te kennen. Dit gaf Rehm 2) aanleiding om van „sachverstandige Richter" te spreken, hoewel ten onrechte, gelijk is aangetoond. Ongetwijfeld kent een officier beter de militaire instellingen, verhoudingen, voorschriften dan eenig ander en zal zich daarom gemakkelijk eene juiste voorstelling van de feiten maken, welke in betrekking staan tot die instellingen, verhoudingen, voorschriften. Alleen staat deze feitenkennis niet in betrekking tot de discipline, zooals gewoonlijk wordt voorgesteld. Evenmin is het juist, dat de vraag, of een beklaagde al of niet schuldig aan een militair delict is, enkel beoordeeld kan worden door officieren, omdat zij alleen volkomen op de hoogte zijn van militaire toestanden. Want hoe goed men feiten ook kent, men beschouwt ze altijd door eigen bril en geeft ze steeds naar eigen beschouwing terug. Daarom is het verkeerd, dat de rechter door zekere feiten zelf waartenemen op eigen waarneming alleen zou oordeelen. Neen, door van verschillende zijden eene zaak te beschouwen, liefst door meerdere personen, kan het oordeel, de conclusie uit al die beschouwingen, zoo objectief mogelijk zijn. Anders loopt de rechter licht gevaar partij in het proces te worden, daar hij geneigd zal zijn eigen inzicht te stellen tegenover dat van partijen. Natuurlijk sluit dit geen onderzoek naar de materieele waarheid uit.

Wanneer derhalve een jurist verklaart: wij, juristen, zijn van de militaire zaken niet voldoende op de hoogte en kunnen dus de feiten niet juist apprecieeren, dan wordt hier op zijn minst genomen eene verkeerde praemisse gesteld: n.1., dat de rechter deskundige moet zijn in alle zaken, welke aan zijn oordeel worden onderworpen. Dan zou een rechter in eene vergiftigingszaak, waarin een beklaagde is, wiens geestvermogens als gezond betwist worden,

') Mirman t. a. p. blz. 19. •) Zie hiervoor blz. 125.

10

Sluiten