Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geordend gemeentebestaan ophouden en men komt op het gebied van individucele regeling, van regeling van hetgeen aan de eene gemeente, in onderscheiding van andere, eigen is. Ziet daar, Mijne Heeren, mijn uitleg van de Grondwet, en ik zeg niet, dat ik dien uitleg onderwerp aan het oordeel van anderen, mnar alleen dat ik daaraan met bescheidenheid vasthoud, omdat die uitleg mij toeschijnt de ware te zijn. De Grondwet, sprekende van huishoudelijke vrijheid, bedoelt niet, dat de gemeente in haar geheel inwendig bestaan vrij zij, maar huishoudelijke vrijheid heeft betrekking tot hetgeen aan de gemeente eigen is, tot hetgeen de eene gemeente onderscheidt van de andere, tot hetgeen individueel is. In dien zin, Alijne Ileeren, — en ik geloof, de Vergadering zal vergunnen dat ik mij daarop beroem — in dien zin ben ik steeds geweest, en ben ik onder de thans levenden misschien een van de oudste strijders voor de gemeentelijke vrijheid. Ik was het nimmer in dien zin, dat eene gemeente willekeurig zou kunnen handelen ten aanzien van hetgeen ZÜ gelijk heeft met alle andere gemeenten van den Staat, in welk opzicht alle gemeenten in het Land algemeene regelen behooren te volgen, zoo men namelijk wil, dat de Staat één geheel zij. En niemand in deze Vergadering kan het anders willen. Wil men dit, dan moet men willen dat de wet zorge dat ieder hoofddeel van den Staat blijvc in zijn stand en aan zijne bestemming beantwoorde. Indien men mij aangetoond had, dat deze gemeentewet inbreuk maakt op hetgeen aan den eigen vrijen wil van iedere gemeente afzonderlijk behoort te worden overgelaten, omdat het betrekking heeft, of betrekking kan hebben tot hetgeen in die gemeente individueel is, — ik zou dan moeten toegeven, in mijn eigen stelsel moeten toegeven, dat deze gemeentewet te ver gaat. Maar ik beweer dat dit niet is aangetoond.

De geachte spreker uit Friesland heeft een uitleg gegeven van een paar woorden der Grondwet. Ik stuit hier weder op die ongelijkheid van uitleg, die over en weder onbegrijpelijk kan voorkomen, omdat ieder zijnen uitleg voor onbetwistbaar houdt. De geachte spreker uit friesland zal mij, wanneer ik Zijn gevoelen bestrijd, antwoorden, dat hij zich niet kan voorstellen, dat die woorden onderhevig kunnen zijn aan eenen anderen uitleg dan men gewoon is daaraan te geven. De geachte spreker heeft gezegd, dat volgens de Grondwet niet ééne wet de tenuitvoerlegging van de artt. 138 en 142 der Grondwet moet regelen, dat twee wetten dit moeten doen. Ik heb de Grondwet nooit zoo begrepen. Wanneer in de Grondwet staat: „de wet regelt", dan wordt niet eene bepaalde wet, eene wet met een bepaald opschrift aangeduid, maar eene wet in het algemeen, welke kan ook; dan is iedere wet, welke ook, zoo de gewone wetgever goedvindt, vrij het door dc Grondwet bedoelde punt te regelen. Nu heb ik gemeend dat het niet alleen strekte tot de volledigheid van de gemeentewet, maar dat het dienstbaar ware tot een beter onderzoek van het onderwerp, wanneer

Sluiten