Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uitsluitend deu samengetrokken vorm vertoont. Zoo maakt men

nu ook onderscheid tusschen voederen (spijzigen) en voeren (voor voeder of voer geven aan dieren en voor het doubleeren van kleederen) , evenals tusschen loei (menigte) en boedel (huisraad); toch zegt men boelliuis naast boedelbeschrijving. Het Lat. ww. praedicare luidt nu zoowel prediken als preeken, maar het daaraan ontleende subst. uitsluitend preek (tegenover Hd. predigt); maar predikant wordt nooit samengetrokken. Dergelijke samentrekking heeft men ook nog bij beul (uit beudel), beuling (Mnl. bodelinge), afbeulen (Mnl. bodelen), .blaar (Ohd. bldttara, Mnl. bladere), leer (Mnl. leeder, naast den Frieschen vorm ladder), luur (Mnl. luder), vleermuis (Hd. Jledermaus) , vlier (Hd Jlieder) , graat/ (Got. grêdags) , enz. Dezelfde samentrekking komt voor na syncope van de li, b.v. bij slaan (Os. slahan, reeds Ags. slean), zien (Os. sehan , reeds Ags. seon), tien (Os. te/tan, reeds Ags. tyn, ten), enz. enz.

Ofschoon hiermee het aantal gevallen, waarin samentrekking heeft plaats gehad, ook voor onze taal nog verre van uitgeput is, gaan wij nu over tot een ander klankverschijnsel, dat ook wel op rekening van de zucht naar welluidendheid mag gesteld worden, namelijk de dissimilatie of vermijding der opeenvolging van twee gelijke consonanten in twee lettergrepen van hetzelfde woord. Eéne dezer consonanten wordt dan door eene verwante vervangen, namelijk dentalen door dentalen, enz. Vermijding van opeenvolgende aspiratie door overgang van de eerste aspiraat in de verwante ongeaspireerde hebben wij reeds voor het Sanskrit een Grieksch leeren kennen. Ook hebben wij uit het Grieksche l'/'ii naast gezien, dat de spiritus asper in het Grieksch tot spiritus lenis wordt, wanneer de volgende lettergreep met eene aspiraat begint. Overigens komt dissimilatie vooral voor bij twee , meestal onmiddellijk, soms echter ook niet onmiddellijk, opeenvolgende lettergrepen met gelijke liquidae of nasalen. In het Grieksch staat zoo naast het oorspr. /uspftspwTrig (schrikkelijk van aangezicht) het gedissimileerde /j,sp,uo\ÓTT<j> (schrikken) en naast liet oorspr. y.stpx/.x?,y'ix (hoofdpijn) en XrfrtxXyix(slaapziekte) het gedissimileerde y.ctpxï.xpyixen Arfixpyix.

In het Latijn is het van eaelim (hemel) afgeleide caeluleus (hemelsblauw) tot caeruleus geworden. Zoo staat gurgulio, dat wij als gore/el overnamen, voor gurgtmo blijkens 't Gr. yipyipst;, Skr. gdrgaras, en eaneer (kreeft, ook invretende ziekte, en zoo door ons als kanker overgenomen) voor career blijkens Gr.

Sluiten