Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

y,xpxb:e, Skr. IcarJcas. Zoo wordt de uitgang clo (uit *t1o) tot cro en de uitgang ali tot ari als eene lettergreep met l voorafgaat, b.v. bij lucrwm (voor luchtm), simulacrim , lavaertm, lunaris, familiaris, exemplaris. \ an twee d's is in 't Latijn de eerste tot r geworden bij meridies (middag) voor *medidies (van medius en dies).

De Romaansche talen leveren voorbeelden van hetzelfde verschijnsel , zooals het Italiaansch bij mercoledi voor mercoredi (Mercuridies), pellegrino voor peregrino, celebro naast cerebro, veleno voor veneno , filomena naast filomela. Ook is de r soms door de d vervangen, b.v. bij porfido voor porfiro, chiedere voor chierere (Lat. quaerere) en rado naast raro XJit het Fransch kennen wij pèlerin (Lat. percijrinm), crib Je (Lat. cribrum, zeef), palffroi (uit parafredus voor paraveredus, wisselpaard) en rossir/no! (Lat. Imciniola).

Eeeds in het ouder Germaansch treft men voorbeelden van dissimilatie aan. Evenals wij nog murmelen, martelen en tortel hebben met l voor r blijkens Lat. murinurare, Gr. martyr en Lat. turtur, heeft reeds het Ohd. murmiilón naast murmurSn, martolón naast martorun en turtul. Ook het Lat. marmor werd in 't Ohd. soms gedissimileerd tot marmul (vgl. ook het Spaansche marmol), Mhd. marmel of marbel en marmelsiein. Ook in 't Mnl. komt soms marbelsteen en marmelsteen voor, en een marmeren knikker heet bij ons nog marmel of marbel. Kandeel, overgenomen uit het Ofr. cal del (van 't Lat. calidm, warm) heeft n voor l misschien te eerder aangenomen , omdat op onze kandeelmalen ook kaneelwafeltjes gepresenteerd werden; en bij den appelnaam kalvijn, uit het Ital. calvilla, kan dezelfde dissimilatie door bijgedachte aan den hier te lande zoo hoog vereerden kerkhervormer bevorderd zijn. Het Fransche cameriere (kamerjuffer), dat in Mnl. nog dikwijls onveranderd voorkomt, is nu kamenier geworden. De dissimilatie is daar nog in de hand gewerkt door het voorkomen van andere woorden op -enier. Zoo heeft ook het voorkomen van verscheidene woorden op -enaar de dissimilatie bevorderd bij echt Nederlandsche woorden als moordenaar en toovenaar, die reeds in 't Mnl. voorkomen voor moorderare, tooverare (afleidingen op are van de subst. *moordcr en toover, Got. manrthr , Ohd. zauber) , waarnaast men ook in 't Mnl. nog woeJcenare vindt, van 't subst. woeker afgeleid.

Zoo komen dus in alle talen klankveranderingen voor, die niet van zuiver phvsiologischen aard kunnen ' geacht worden, maar waarbij ook de geestestoestand der individuen, van welke zij uit-

Sluiten