Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

i c

2

I

g

(

}

1

}

\

€ (

i

j

i

De politiek in Frankrijk.

net clericalisme gelijk gesteld. Daar begon reeds toeu het socialisme inder de volksklasse aanhangers te vinden. Er bestond in zekeren in in Frankrijk reeds toen een arbeidersbeweging, maar een die neer jacobijnsch dan socialistisch was. Op een hervorming der maatchappij was zij in werkelijkheid uog geenszins gericht. Trouwens le zuiver staatkundige drijfveeren waren in dien tijd overal oneindig -eel sterker dan thans.

Wat zeer eigenaardig in Frankrijk was, was dat de geheele staatsnachine met al haar sterk gecentraliseerde organen eigenlijk dezelfde .vas gebleven als zij door Napoleon was ingericht. Onverschillig velke de kleur der regeering was, bleef zij regelmatig doorwerken, illeen het personeel onderging eeuige verandering. Des te grooter was le prijs, die bij een omwenteling te behalen was; elke partij, die '.ich in het bezit van het gezag wist te stellen, was zeker terstond n geheel Frankrijk gehoorzaamd te worden en behoefde in het minst reen proefnemingen te doen met nieuwe organisatiën. Dat verminderde ,n Frankrijk sterk het gevaar, 't welk een revolutie elders voor de maatschappij pleegt op te leveren, waar zij een geheele omkeering iran verhoudingen tusschen de klassen der bevolking onderling doet jntstaan. Tevens echter maakte het een zeer groot gedeelte der bevolking afkeerig van elke actieve deelneming aan de staatkunde. Voor velen beteekende zelfs een revolutie slechts een verandering van regeerende personen. Als die hen onverschillig liet, bestond er voor hen zoomin redeu haar tegen te gaan, als om er zelf aan deel te nemen.

Het gevolg was dat de staatkunde meer en meer een zaak werd van weinigen. De natie stelde slechts belang in haar materieele belangen, elke groep in zijn eigene. Bij alle patriotisme bestond er dan ook in Frankrijk weinig van dien public spirit, die Engeland zoo karakteriseerde en in die dagen voor het eerst ook op het vasteland, althans voor een tijd, zich krachtig deed gelden.

Die onverschilligheid der massa van het Fransche volk was een gewichtige factor, die de verklaring geeft van tal van met elkander tegenstrijdige verschijnselen. Thans maakte zij het mogelijk, dat een regeering, welke over het geheel zich zeer verdienstelijk heeft gemaakt voor Frankrijk, gevaar liep omver te worden geworpen door betrekkelijk zeer geringe revolutionnaire krachten, zonder dat er een hand werd uitgestoken om haar te handhaven.

Sluiten