is toegevoegd aan je favorieten.

Geschiedenis van onzen tijd sedert 1848

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De grondwet in Sardinië af gekondigd.

Constitutie ii Toscane.

Moeilijke positie van Pius IX

Karei Albert bleef nog een oogenblik besluiteloos; de aandrang der liberale leiders, waaronder reeds toen Cavour op den voorgrond trad, en verzoekschriften der gemeenteraden waren noodig om hem den 8ste" Februari tot het afkondigen van een Statuto fuudamentale te doen besluiten. Het bevatte de grondslagen der nader uit te werken grondwet van het koninkrijk Sardinië, dezelfde grondwet, welke eens die van het koninkrijk Italië zou worden. Maar verder ging de koning niet. Bij de groote vreugde-demonstratie, waarmede de proclamatie te Turijn werd gevierd, zag men alleen de Sardinische, niet de Italiaansche kleuren, i De groothertog van Toscane maakte meer spoed. Hij had al in liet vorige jaar een nationale garde toegestaan en andere liberale instellingen ; thans verkondigde hij niet alleen zijn voornemen om een grondwet te geven, maar volgde het Napolitaansehe voorbeeld. Zoo deed hij den 17den Februari een naar Fransch-Belgisch-model vervaardigde constitutie publiceeren. Florence was niet minder in de wolken dan Napels en Turijn. 13e groothertog hoopte zoo een omwenteling voorkomen te hebben.

Voor Pius IX begonnen nu eerst recht de moeilijkheden. Want een paus, een in sommige opzichten door de katholieke wereld onfeilbaar geachten kerkvorst, gebonden aan een grondwet, kon men zich kwalijk voorstellen. Eens had keizer Frederik II uitgeroepen: "Geen paus kan een ghibellijn zijn"; thans kon gevraagd worden: «Kan een paus een liberaal wezen?"

Nog echter werd te Rome de vraag om een grondwet niet gehoord. De eisch van het volk was nog slechts: regeering door leeken, niet meer door priesters. Maar daarnaast werden al andere gehoord, vooral wapening tegen Oostenrijk; de driekleur begon voor den dag te komen.

Pius gaf niet onduidelijk te kennen, dat zijn plichten als hoofd der Kerk hem beletten alle eischen der Italianen goed te keuren; en hoewel het volk daar niet openlijk tegen opkwam, de afgoderij met den liberalen paus hield van nu af op. Ook toen 12 Februari in het nieuwe ministerie drie leeken zitting kregen, bleef de verkoeling. De Romeinen wilden waarborgen voor de vrijheid, zoo goed als de andere Italianen; de gemeenteraad van Bologna vroeg al om een grondwet; die van Rome zou weldra volgeu. Het voorspel in Italië was afgeloopen.

Daar buiten was er geen opgevoerd. Daar kwam de omwenteling plotseling, schijnbaar zonder aankondiging.