Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wetten moesten eerst door een staatsraad onderzocht, dan door een uit 100, door belastingbetalende kiezers gekozen leden bestaande kamer en een door den paus uit aanzienlijken door geboorte, stand of ontwikkeling samengestelden hoogen raad aangenomen zijn. Als de paus stierf, was het college van kardinalen de rechtmatige souverein totdat de nieuwe paus gekozen was. Onder de andere bepalingen viel in het oog, dat de kerkelijke censuur gehandhaafd bleef, hoewel de drukpers vrij werd verklaard.

Over 't algemeen ademde het Statuut een vrij liberalen geest. Maar er kleefde een zekere natuurlijke halfslachtigheid aan. Toch waren de Romeinen weder in de wolken. Wel is waar klonk de taal der pauselijke proclamaties aan de volken van Italië niet altijd even duidelijk, maar Romeinen en Italianen lazen er uit wat zij het liefst hoorden, en het enthousiasme der in massa toestroomende vrijwilligers te beperken, kwam bij niemand op. Hoog en laag greep naar de wapens, nevens tal van leden van den hoogsten Romeinschen adel, ook allerlei personen die zich op die wijze aan de justitie zochten te onttrekken; vooral was een korps zoogenaamde «kruisvaarders" berucht, welks rooven en plunderen spoedig krasse maatregelen noodzakelijk maakte. Maar het pauselijk leger zelf, onder een in 1821 gebannen Sardinisch officier, Giovanni Durando, hield»zich beter dan men verwacht had; het liet Rome en den paus aan de zorg der nationale garde over en trok naar den Po.

Pius IX was zich zijner roeping als hoofd der Christenheid veel te veel bewust om niet reeds alleen daarom den strijd tegen Oostenrijk niet te willen, maar hij was een man van indrukken en hij was een Italiaan. De volledige vrijheid, die de voorloopige regeeringen in Italië aan de geestelijkheid hadden gelaten, de voorkomendheid waarmede hem de liberalen behandelden, de huldigingen der liberale pers en der volksmenigte lieten niet na haar invloed te doen gevoelen. In de meeste steden had de geestelijkheid openlijk de partij der omwenteling gekozen, te Palermo zoowel als te Milaan; zelfs had de patriarch van Venetië de Italiaansehe vlag gezegend. De lagere wereldlijke en ordensgeestelijkheid had vooral in Sicilië ijverig deel aan den strijd genomen. Op dat tijdstip heette slechts één geestelijk lichaam openlijk vijandig aan de nationale beweging, de orde der Jezuïeten. Om hun eigen veiligheid beval hun de paus Rome te verlaten, wat bij de bevolking groote voldoening verwekte en zijn populariteit op nieuw

Sluiten