Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

doch begonnen tevens volksbewegingen, die ernstige bezorgdheid voor de veiligheid verwekten. Maar ernstiger was het dat generaal Durando, als bevelhebber van het leger te velde, in een proclamatie aan zijn soldaten den oorlog een door den paus gezegenden, heiligen oorlog tegen Oostenrijk noemde en daardoor het geestelijk ambt van den paus als in dienst der nationale beweging stelde. De paus kon dit niet toelaten, hij liet de proclamatie ongeldig verklaren, maar toen de minister van oorlog verklaarde de verantwoordelijkheid van het beletten van den uationaleu oorlog niet op zich te kunnen nemen , machtigde hij hein te doen wat naar omstandigheden noodig scheen. Durando meende dus het bevel van Karei Albert om den Po over te gaan niet te mogen ongehoorzaam zijn (hij beweerde niet ten onrechte, dat hij het ook niet kon, wilde hij meester over zijn soldaten blijven) en zoo begon hij feitelijk den oorlog van den paus met Oostenrijk. Pius stond voor de beslissing; keurde hij de handeling van zijn generaal goed, dan stelde hij, het hoofd der katholieke Kerk, zich aan de zijde, om niet te zeggen aan het hoofd der revolutie. Maar weigerde hij aan die handeling zijn zegel te hechten, dan zette hij den voet op den weg der reactie, dan ontstond de breuk tusschen Italië en de Kerk. Voor een paus, met name voor een paus van het karakter van Pius IX, kon de tweestrijd zeker moeilijk zijn, maar de beslissing sprak van zelf. Een beslissing tegen Oostenrijk kon elk Itaiiaansch vorst nemen, maar niet de paus, omdat deze tevens het hoofd der Kerk was.

Den 29stt,n April hield hij een consistorie en las daarin de vermaarde Allocutie voor. Hij sprak daarin duidelijk uit, dat het verre van hem was oorlog met Oostenrijk te voeren, daar hij overeenkomstig zijn hooge apostolische waardigheid alle volken met gelijke liefde omvatte. Hij verklaarde verder nog dat hij geen deel had aan de voornemens van hen, die den paus tot hoofd en voorzitter eener gemeenschap van alle ltaliaansche volken wilde maken. Hij begeerde slechts vrede te stichten.

De beslissing was gevallen. Maar nu barstte het oproer los. Niet alleen omdat de paus zich van de zaak der onafhankelijkheid afscheidde, maar evenzeer omdat thans de pauselijke strijders niet meer door het volkenrecht werden beschermd en dus bloot stonden aan de wraak der Oostenrijkers. De verwanten der duizenden vrijwilligers waren wild van opgewondenheid, op de nationale garde was niet meer te rekenen.

Sluiten