Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om hem verzamelde gezanten dat hij voor het geweld moest wijken en om bloedvergieten te voorkomen zou toegeven. Maar in zijn binnenste hield hij zich niet voor gebonden. Hij benoemde een radicaal ministerie, waarop het volk juichende aftrok. Maar dit ministerie oefende geen wezenlijk gezag; alleen de clubs regeerden. Pius beschouwde zich als den gevangene zijner onderdanen. Hij besloot zich aan dien dwang te onttrekken, en terwijl de regeeringen van Frankrijk en Spanje allerlei maatregelen namen en aanbiedingen deden om hem opname in hun gebied te verzekeren, vluchtte hij den 24»ttn November verkleed naar Gaeta op Napolitaansch grondgebied.

Ook te Rome was dus de crisis gekomen, maar anders dan overal elders in Italië, had de revolutie er overwonnen. Niet echter op een wijze die duurzaamheid waarborgde. Want de vestiging eener Romeinsche republiek (en waartoe kon de zege der radicalen anders leiden?) kon op den duur niet geduld worden, niet alleen niet door de clericalen, maar ook niet door de katholieke mogendheden. l)e oplossing van het toch reeds zoo verwarde Italiaausche vraagstuk werd er des te bezwaarlijker door. De vraag, welke tot nog toe zorgvuldig ontweken was, was nu gesteld: Is de wereldlijke macht van den paus noodzakelijk voor de Kerk, en zoo ja, is die noodzaak van dien aard, dat die ook tegen den wil der onderdanen van den paus moet gehandhaafd worden?

O]) dat laatste durfde in die dagen nog niemand een grif antwoord geven. He toestanden waren nog nergens zeker, noch in Italië, noch daarbuiten. De pogingen der Europeesche diplomatie, om den wapenstilstand tusschen Oostenrijk en Sardinië te veranderen in een definitief vergelijk, konden daarom niet anders dan mislukken. Karei Albert was te ver gegaan; hij kon onmogelijk Lombardije aan zijn lot overlaten; of hij wilde of niet, hij moest er iets voor doen, zoo al niet om zich zeiven, dan toch om der wille van zijn staat en zijn huis. De eenmaal opgenomen rol van kampvechter voor Italië kon hij niet meer opgeven. Maar de hoop, dat hij iets duurzaams daarmede zou bereiken, was bij hem nog zwakker dan te voren. Ook bij hem werd de leuze: afwachten. Ltalies lot was te nauw verbonden aan dat van het overige Europa om op zich zelf beslist te worden. "V oor alles kwam het aan op het verloop der gebeurtenissen in Duitschland en Oostenrijk.

21

Sluiten