Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

neming aan de omwenteling, die in de volgende jaren duizenden bij duizenden, vooral uit Duitschland, naar Amerika dreef, maar voor een goed deel hopelooze armoede. Handel en nijverheid hadden in vele landen geheel stilgestaan.

Bij al de ellende, welke dat alles had veroorzaakt, was nog de cholera gekomen, die zich al in 184.8 in Oost-Europa had vertoond en in 1849 eeu verdelgingstocht door Europa begon, niet veel minder erg dan na 18-30. In die dagen stond de wereld zoo goed als machteloos tegenover dien algemeenen vijand; niemand kende den aard der ziekte, waartegen geen middelen schenen te baten, waarvoor niemand veilig scheen en die velen, zoo niet allen, met rede- en radeloozen angst vervulde. Natuurlijk had de epidemie de ellende ontzaglijk vergroot en de algeineene demoralisatie doen toenemen. In de legers en in de streken, waar oorlog gevoerd was, waren haar verwoestingen het ergst geweest. Nergens kwam dat zoozeer aan den dag als in Venetië en omstreken, waar zij tijdens het beleg duizenden soldaten en inwoners in weinige maanden ten grave sleepte.

Maar ook elders, zelfs in landen, waar de rust volkomen ongestoord bleef, in Nederland b.v., was de epidemie van 1849 haast "de vreeselijkste, welke men zich herinneren kan. En het ergste was, dat de ziekte in de volgende jaren terugkwam, omdat men geen middelen kende om haar den toegang te beletten. Zij werd een tijdlang een blijvende bezoeking, waaraan men ten slotte gewoon geraakte en welke men ging aanzien als iets, dat nu eenmaal eigen was aan den tijd. Evenals in het Oosten de pest, meende men dat in het Westen de cholera als een iuheemsche ziekte kon beschouwd worden. Eerst langzamerhand begreep men hoe haar verschijnen samenhing met den algemeenen toestand van verwaarloozing van, in den tegenwoordigen tijd meest van zelf sprekende, voorzorgen, bovenal met de gewone gevolgen van armoede, zoowel in de steden als op het land. Zooals altijd met epidemieën was geschied, hield de cholera even onverklaarbaar op als zij onverklaarbaar was gekomen, maar nog jaren lang kwam zij als een spook de gemoederen benauwen en verwekte zij nog herhaaldelijk, in Amerika zoowel als in Europa, algemeene aanstekelijke vrees, die soms zelfs tot een paniek kon overslaan. Wel werden veel maatregelen genomen, die op den duur aan de volksgezondheid niet alleen, maar ook aan de welvaart ten goede kwamen, maar t was nog steeds een tasten en zoeken; van methodische bestrijding van de

Sluiten