Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

algemeene ramp kon bij den toen maligen staat der wetenschap nog geen sprake zijn. Op het herstel der zwaar geschokte algemeene welvaart had die epidemie een verderi'elijken invloed; met name het verkeer leed er een tijdlang geweldig onder.

Maar hoe zwaar het toenmalig geslacht bezocht werd, de leiders van dat geslacht hadden maar weinig oog voor al de ellende om hen heen. Dat het bovenal de maatschappelijke toestanden waren, welke aan de omwenteling van 1848, althans in sommige landen, een zoo geheel eigenaardig karakter hadden bijgezet, kwam bij de meesten hunner niet op. Zij waren en bleven vervuld van de politiek.

De groote massa echter had van de politiek genoeg. De algemeene belangstelling daarin was al in den zomer van 1848 beginnen te verflauwen en in den herfst van 1849 was zij zoo geheel verdwenen, was de begeerte naar rust zoo sterk, dat het velen onverschillig was hoe die hersteld werd. Niet alleen in de landen waar geweld had gezegevierd, maar bijna nog meer in die, waar de regeering nog alles behalve sterk was en haar gezag feitelijk afhing van den steun, dien de bevolking haar verleende, of liever, van het gemis aan tegenstand, welken zij bij deze ontmoette. Met name was dat in Duitschland het geval. Daar heerschte algemeene ontmoediging. Niets had kunnen verwezenlijkt worden van wat men in het voorjaar van 1848 zoo gemakkelijk meende te kunnen tot stand brengen. Zelfs tegenover het kleine Denemarken was Duitschland onmachtig gebleken. De Nationale Vergadering had uit de beste mannen der natie bestaan en wat was er van geworden? De rijksregeering was een voorwerp van algemeenen spot geworden! De eenheid van land en volk scheen verder verwijderd dan ooit! En de welvaart was zeer achteruit gegaan, de vrijheid niet vermeerderd! Dat waren de gevolgen, redeneerde de Duitsche burger en boer, als ongeroepenen het gezag aangrepen. Hij bemoeide zich daarom voortaan met zijn eigen zaken en liet de regeeringen begaan. Van democratie wilde hij in 1t geheel niet meer weten. In sommige landen was de massa der bevolking jaren lang veel minder liberaal dan de regeering en veel meer van elke hervorming afkeerig, alleen omdat daar een democratische bijsmaak aan was. In Frankrijk deed zich hetzelfde verschijnsel voor: daar heerschte in vele streken een stemming als in de dagen van het consulaat. Elk verzet tegen de regeering vond afkeuring bij de massa der natie, al was het ook nog zoo wettig. Alleen in de staten. waar geen eigenlijke revo-

Sluiten