Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gezorgd voor leger en vloot; want daarop, beweerde hij, zou het aankomen, als het uur sloeg voor den strijd met Oostenrijk.

Want strijd met Oostenrijk en strijd met Rome was zijn leus. Het eerste was in Cavour's oog de natuurlijke vijand van Sardinië zoowel als van Italië, maar Rome, dat elke poging tot verzoening had afgewezen, dat niet mede wilde werken tot de vrijheid van Italië, was het niet minder. Toen er geen mogelijkheid bleek te bestaan om de medewerking der kerkelijke overheid te verkrijgen bij de hervorming der kerkelijke toestanden in het koninkrijk, tastte hij door en ging veel verder dan de Siccardische wetten en de andere hervormingen van d Azeglio. In 18o5 werd de hand geslagen aan de kloosters der orden welke zich niet met het onderwijs, de prediking of de ziekenverpleging bezig hielden, maar niet om hun goederen ten bate van den staat in beslag te nemen, maar om deze tot andere kerkelijke doeleinden, met name verbetering der traktementen der lagere geestelijkheid, te laten dienen.

De gevolgen van deze politiek bleven niet uit. Alles wat liberaal was in Italië zag in Sardinië den liberalen staat bij uitnemendheid, den natuurlijken helper; zelfs vele republikeinen begonnen hun haat tegen het koningschap op te geven. Cavour dwong ze, hem te volgen. En nog meer door zijn houding tegenover het buitenland.

Mazzini kon zijn lievelingsdenkbeeld, dat, nu bij Novara voor goed de koninklijke oorlog als mislukt kon worden beschouwd, de volksoorlog Italië zou bevrijden, ook na den val van Rome niet opgeven. Ook zijn middelen bleven dezelfde: samenzweringen, politieke moorden, opstanden, dan op dit, dan op dat punt. Altijd met gelijken uitslag; altijd ook met gelijk gevolg; bestraffing van onschuldigeu, verzwaring van den druk. Nog altijd gaf hij ook de schuld van liet mislukken aan ieder die niet met hem mede wil doen of niet zijn werktuig wilde wezen. De Lombardische en Venetiaansche emigranten in Piëmont, vooral de talrijke adellijken onder hen, haatte hij even goed als de Piëmonteezen. In 1832 was hij weder in Lugano verschenen eu beraamde daar een plan tot een nieuwen Siciliaanschen vesper te Milaan, die onfeilbaar de vernietiging der Oostenrijkers in Lombardije tengevolge moest hebben. Een paar honderd, met dolken gewapende mannen vertoonden zich daar op den avond van den 6J«"> Februari 1853 in de straten en vermoordden of kwetsten een aantal Oostenrijksche officieren en soldaten. De gevolgen waren te voorzien. De

Sluiten