Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het soms den schijn had alsof het werkelijk tot een oorlog zou komen. \\ant in Pruisen nam men het halsstarrig op hun recht staan der Zwitsers hoogst euvel op en was de openbare ineening niet af'keerig van het denkbeeld, dat men den radicalen een les moest geven. Met het oog op de ligging van Zwitserland was dit natuurlijk uitermate gevaarlijk voor den Europeeschen vrede. Vandaar dat iedereen zich inspande om een erger worden van het conflict te voorkomen. Aan de tusschenkomst van keizer Napoleon vooral was het te danken dat een schikking tot stand kwam, nadat eerst de gevangenen door de Zwitsers waren losgelaten. Toen achtte Prederik Willem het punt van eer voldaan en liet hij zijn andere eischen meestal varen. Het geschil was echter bijna een jaar, van September 1856 tot Mei 1857, hangende gebleven. De koning behield alleen den titel van zijn vorstendom, maar Neuchatel werd van nu af in alle opzichten een canton als de overige.

De nieuwe politieke toestanden van Zwitserland, hoe belangwekkend ook als voorbeelden van toepassing der democratische beginselen midden in liet conservatieve Europa, waren echter lang niet zoo belangrijk als de merkwaardige verandering, welke het land juist in deze jaren tot den zetel van een bloeiende nijverheid maakte, zoodat de economische toestanden geheel andere werden. Tegelijk begon de aanleg van spoorwegen het land om zoo te zeggen te openenzoowel voor een steeds aangroeienden stroom van vreemdelingen, als voor den Europeeschen handel, van welken enkele belangrijke verbindingslijnen midden door het land liepen Evenwel, deze konden niet tot haar recht komen, zoolang het nog niet mogelijk was om de spoorwegen over of door het hooggebergte te leiden, en, hoewel reeds vrij aanzienlijke tunnels waren gebouwd, daaraan durfde men nog niet denken Tot doorgraving van Gotthardt, Arlberg of Simplon werd nog geen kans gezien, en van een aanleg over dergelijke bergen kon geen sprake zijn, alleen reeds om de gevaren, waaraan die spoorwegen des winters zoudeu blootstaan. Zoo waren de Zwitsersche spoorwegen wier aanleg sedert 1852 met kracht ter hand werd genomen, maar zonder dat de Hond er zich mede bemoeide, voorloopig bovenal belangrijk voor de inwendige gemeenschap. Zij brachten de cantons veel spoediger tot elkander; zij deden de scherpe afscheidingen, de godsdienstige onverdraagzaamheid zelfs, veel spoediger afslijten dan alle politieke veranderingen. Hoe groot die onverdraagzaamheid nog was, kwam bij allerlei gelegenheden aan het licht; het sluiten van een traktaat met

44

Sluiten