Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vonders, waarvan men sporen ontdekt heeft. Ook bedienden de bewoners zich daartoe van uitgeholde boomstammen, niet ongelijk aan de kano's der Amerikaansche wilden. Van zulke uitgeholde stammen zijn er ook enkele bewaard.

De bodem van het meer onder de paalwoningen vertoont gewoonlijk drie lagen, die horizontaal boven elkander gelegen zijn. De bovenste en onderste bestaan uit zandige klei, zooals het water die gewoonlijk in bochten van den oever en andere voor wind en stroom ontoegankelijke plaatsen afscheidt. De middelste laag is door vele tot ontbinding overgegane organische stoffen zwart gekleurd. Zij bevat eene buitengewoon groote menigte van overblijfsels: beenderen, werktuigen, wapens en gereedschappen, die van de bewoners der paalhutten afkomstig zijn. Men noemt baar daarom de cultuurlaag. Deze laag is blijkbaar gevormd gedurende den tijd dat de paalhutten bewoond werden, terwijl de boven haar zich uitstrekkende laag eerst later is ontstaan, nadat de menschen die woonplaatsen reeds verlaten hadden.

Die middelste laag is eene overrijke mijn; waaruit de meest ongelijksoortige voorwerpen, die eens den ouden bewoners toebehoorden, worden opgedolven. Men heeft daar wapens en werktuigen, huisraad en versierselen van allerlei soort gevonden. Vele daarvan gelijken op die, welke ook in alle over het Noorden van Europa verspreide Hunebedden aangetroffen zijn, b. v. steenen bijlen en beitels, waarvan een deel uit inlandsch gesteente, een ander deel uit den zoogenaamden bijlsteen is vervaardigd. In deze laatste omstandigheid ontvangen wij eene merkwaardige vingerwijzing omtrent den trap van beschaving, waarop de bewoners der paalhutten stonden. De bijlsteen nl. komt alleen in Azië en Egypte voor en kan dus slechts door middel van den handel naar de Zwitsersche meren zijn gekomen: de bewoners der paalbouwwerken kenden dus eenig handelsverkeer. Ook steenen hamers, slijpsteenen, maalsteenen, vuurhaardplaten, steenen pijlspitsen, messen enz. werden in die laag gevonden; buitendien trof men er bewerkte dierenbeenderen, pijlpunten, spelden, hamers, harpoenen en andere werktuigen van hoorn en been aan, benevens voorwerpen die tot versiersel gediend hadden en uit beren- of wolfstanden vervaardigd waren.

In de nabijheid van deze ruwere kunstvoortbrengselen lag allerlei aardewerk dat óf tot het koken óf tot het bewaren van spijzen was bestemd geweest: potten en schotels, bekers, trechters, kommen enz. Van menig gevonden voorwerp is daarenboven het gebruik heden niet meer bekend. Dit aardewerk is niet gedraaid, maar los uit de hand vervaardigd, voor het open vuur gebakken en meestal aan de buitenzijde gepolijst.

In eenige paalwoningen, voornamelijk in die van westelijk Zwitserland, vond men nevens de zeer onvolkomen steenen gereedschappen, bronzen, hier en daar zelfs ijzeren werktuigen. Bij de beide laatste bespeurt men reeds een zeer grooten vooruitgang in de beschaving der bewoners. Rijker versieringen, bevalliger vormen zijn daar niet slechts aan de bronzen en ijzeren gereedschappun zelve, maar ook aan het aarden huisraad eigen.

Men ontdekte daar bronzen bijlen, beitels, messen en dolken; de spitsen van werpspietsen, versierselen van allerlei soort en velerlei gereedschap, waarvan men niet kan gissen welke eenmaal zijne bestemming zij geweest. Zelfs een vorm om bronzen Ijylen te gieten werd opgegraven, die het bewijs leverde, dat de bewoners der paalhutten de kunst van het metaalgieten verstonden. Zij waren, gelijk uit de gevonden wapens en werktuigen met ontwijfelbare zekerheid blijkt, een volk dat in beschaving reeds tamelijk ver was gevorderd, dat zich met jacht en vischvangst onledig hield, maar ook de veefokkerij en den landbouw kende, en dat, gelijk we met een woord vermeldden, ook reeds handelsverbintenissen gesloten had. Overblijfsels van beenderen, die den beer. den oer-os en den eland, of aan herten, wilde zwijnen en ander wild hebben toebehoord, getuigen van hunne bedrevenheid in de jacht; die, welke van rundvee en schapen, zelfs van paarden afkomstig zijn, wijzen op eene uitgebreide veeteelt.

Sluiten