Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van het volk. »Gij hebt eene groote zonde gedaan." riep hij hun (oe, «maar ik zal opklimmen tot den Heer, om zoo mogelijk uwe zonde te verzoenen." Nadat hij deze woorden gesproken had, beklom hij ten tweeden male den berg, waar hij op nieuw veertig dagen en veertig nachten vertoefde. Toen hij in het kamp terugkwam, bracht hij het volk twee nieuwe tafelen mede, beschreven met de wet, welke de Heer hem gegeven had, de wet der tien geboden. Aan deze tien geboden knoopte Mozes de overige wetgeving der Israëlieten vast, welke hem ook door God zeiven, gedurende zijn verblijf op den Iterg meegedeeld waren.

In dit gedeelte der Israëlietische overlevering zijn geschiedenis en sage zóó ondereengemengd, dat het onmogelijk is de ééne van de andere te scheiden. Wanneer wij de wetten der Israëlieten, zooals zij ons door de eerste vijf boeken van het Oude Testament overgeleverd zijn, aan een nauwkeurig onderzoek onderwerpen, dan ontdekken wij daarin op meer dan één punt eene onloochenbare overeenkomst met die der Egyptenaars. Bevatten de heilige boeken der Egyptische priesters niet alleen de godsdienstige wetten, maar ook de grondregelen voor de uitoefening der geneeskunde en van het recht, hetzelfde verschijnsel doet zich in de Mozaïsche wetten aan ons voor.

Naast tallooze, tot in de kleinste bijzonderheden afdalende bepalingen omtrent den eeredienst staan niet minder uitvoerige beschrijvingen van de in het Oosten en vooral in Egypte zeer algemeen verspreide ziekte der melaatschheid. en uiterst nauwkeurige aanwijzingen om die van den gewonen uitslag te onderscheiden. Naast de wet omtrent de heiliging van den sabbath vindt de strafwetgeving hare plaats en ook het burgerlijk recht is niet vergeten. Bepalingen omtrent de verdeeling van het stamgebied in Kanaan, omtrent hel braak liggen van de akkers, enz. maken zelfs een deel der wetgeving uit.

Welk een hemelsbreed verschil er ook tusschen den Israëlietischen en den Egyptischen godsdienst bestond, toch treffen wij, vooral in de lastige reinheidswetten der Israëlieten punten van overeenkomst met sommige godsdienstige instellingen der Egyptenaars aan. die ter nauwernood als toevallig kunnen beschouwd worden. Als geschiedkundig zeker mogen wij derhalve aannemen, dat deze wetten, wat haar hoofdinhoud en oorspronkelijken vorm betreft, het werk geweest zijn van een man, die met de Egyptische wetten van zeer nabij bekend was.

Zulk een man was Mozes volgens de overeenstemmende berichten deiIsraëlieten en der Egyptenaars. Door eene Egyptische koningsdochter opgevoed. misschien zelfs ten gevolge hiervan onder de Egyptische priesters opgenomen. kende hij de zeden van dat volk op het nauwkeurigst. Een deel der wetten van de Israëlieten dagteekent zonder twijfel van den eersten tijd na hun uittocht uit Egypte. Hoogstwaarschijnlijk zijn ze gedurende den langen tocht naar Kanaan ontstaan, en door Mozes, den aanvoerder, rechter en wetgever des volks, uitgevaardigd. Het is een eigenaardig kenmerk der sage, waarop wij reeds meer dan eens de aandacht vestigden, en dat ons nog dikwijls in het oog zal springen, dat zij zich niet aan tijden of personen bindt, dat zij de verschillende gebeurtenissen der verst verwijderde tijdperken tot één geheel samen weeft, en de daden van een aantal groote mannen tot één enkelen held of godsdienststichter terugbrengt. Zoo heeft ook de overlevering der Israëlieten aan den eenigen wetgever Mozes, de wetgeving in haar ganschen omvang toegeschreven. Terwijl hij daarvan niet dan de allereerste grondslagen heeft gelegd, zijn ook die wetten, welke klaarblijkelijk in een veel later tijdperk ontstaan zijn. — toen de kinderen Israëls reeds vaste woonplaatsen in Kanaan verkregen hadden en van een nomadenvolk een landbouwend volk geworden waren, ja, nadat zij uit de Babylonische ballingschap waren weergekeerd — op zijn naam gesteld. Geheel het kunstmatig gebouw der Israëlietische wetgeving, hetwelk langzamerhand op den grondslag der door Mozes gegeven weiten opgetrokken is, tot welks voltooiing eeuwen noodig waren, en dat alleen

Sluiten