Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

allerlei soorten van spijzen en vele kruiken met wijn moesten daar opgedischt worden; vervolgens moest liet grootste deel des legers weer naar den stroom terugtrekken en het kleinste en slechtste deel der manschappen in het kamp achterlaten.

Door deze list zouden de Massageten zich ongetwijfeld op een dwaalspoor laten brengen.

Het plan, door Croesus aan de hand gedaan, werd uitgevoerd. Het leger trok over den stroom; Tomyris vervulde hare belofte en verwijderde zich op een afstand van drie dagreizen van den oever. Cyrus, die wel inzag dat hij een gevaarlijk spel speelde, zond zijn zoon Cambyses, wien hij het bewind in handen gaf, naar Perzië terug en gaf hem Croesus tot raadsman mede.

In den eersten nacht, dien de koning in het land der Massageten doorbracht, had hij een zonderlingen droom. Hij zag den oudsten zoon van zijn bloedverwant Hystaspes, Darius, voor zich, met vleugelen aan de schouders; met den éénen vleugel overschaduwde hij Azië, met den anderen Europa. Toen Cyrus ontwaakt was, duchtte hij dat Darius aanslagen tegen zijne koninklijke heerschappij zou smeden; hij ontbood derhalve Hystaspes voor zich en beval hem naar Perzië terug te keeren, om zijn zoon in het oog te houden; vervolgens drong de koning eene dagreis ver in het land der Massageten door. Hier sloeg hij, overeenkomstig Croesus' raad. eene legerplaats op, liet een kostelijken maaltijd aanrichten en keerde daarna met het beste gedeelte zijner krijgsmacht naar den oever der rivier terug.

Oogenblikkelijk bestormden de Massageten onder aanvoering van Spargapises, den zoon van Koningin Tomyris, de legerplaats der achtergebleven Perzen, die slechts een zwakken tegenstand konden bieden; zij werden verslagen en het kamp werd overmeesterd.

Vroolijk sloegen de Massageten zich bier na de overwinning neer: zij aten en dronken, de krachtige wijn steeg bun naar het hoofd en weldra lagen zij in een diepen slaap naast de geledigde kruiken. In dien toestand werden zij overvallen door de Perzen, die vele Massageten doodden, maar de meesten, en daaronder Spargapises, gevangen namen.

Toen Tomyris de uitkomst van den strijd vernam, zond zij een heraut tot Cyrus met deze boodschap: «onverzadelijke, bloedgierige Cyrus, met list hebt gij u van mijn zoon meester gemaakt, niet door kracht in een eerlijken strijd; geef mij mijn zoon weder en keer dan ongestraft uit dit land terug. Indien gij dit echter niet doet, dan zweer ik u bij de Zon, dat ik u werkelijk, hoe onverzadelijk gij ook zijt, met bloed verzadigen zal."

Cyrus bekommerde zich weinig om zulk eene toespraak. Hij liet Spargapises voor zich brengen; deze smeekte om bevrijding van zijne boeien, en toen zijn verzoek toegestaan was, doodde hij zich zei ven op staanden voet. Tomyris verzamelde nu hare gansche krijgsmacht , het kwam tot eenbloedigen slag; eindelijk verkregen de Massageten de overhand, het grootste deel der Perzen bleef op de plaats, ook Cyrus sneuvelde.

Om hare belofte gestand te doen, liet Tomyris een lederen zak met menschenbloed vullen, den dooden Cyrus het hoofd afhouwen en dat in den zak werpen. Zóó verzadigde zij Cyrus met bloed.

Zóó luidt Herodotus' verhaal omtrent den dood van Cyrus. Waarschijnlijk heeft hij zijn bericht aan eene Medische legende ontleend. Diodorus deelt ons mede, dat de koningin der Scythen (Massageten) Cyrus levend in handen heefl gekregen en hem heeft doen kruisigen. Ctesias bericht ons daarentegen, dat Cyrus in den slag zwaar gewond, maar door de zijnen ontzet is. Opzijn sterfbed heeft hij, volgens dezen schrijver, zijn zoon Cambyses tot zijn opvolger benoemd, en is hij op den derden dag na zijne verwonding gestorven.

Die overleveringen, welke mededeelen dat Cyrus levend of dood in de handen der Massageten is gevallen, worden door de geschiedenis voldingend wederlegd, want het is geschiedkundig zeker, dat zijn lijk in de door hem gestichte stad Pasargadae begraven is. In liet jaar 529 v. C. stierf de groote

Sluiten