Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

376 De Spartanen in het Eurotasdal. De twee koningsgeslachten.

zonder tegenstand aan hen onderworpen hadden, werden althans met eenige verschooning behandeld; wel verloren zij een groot deel van hun grondeigendom, wel was hun in den nieuw gestichten staat alle aanspraak op deelneming aan het staatsbestuur ontzegd, maar toch hadden zij een deel hunner bezittingen en — wat zooveel meer beteekendc — hunne persoonlijke vrijheid behouden. Zij werden Perioeken, dat is bewoners van het rondom de stad gelegen land, genoemd. Het ergste lot trof die Achaeërs, welke het gewaagd hadden met de wapenen in de hand den Doriërs bij hun inval moedig het hoofd te bieden, of tegen de heerschappij der overwinnaars in opstand te komen, nadat zij eens onderworpen waren. Deze, de Heloten, werden tot den rang van lijfeigenen vernederd.

Zoo ontstonden in het Eurotasdal, in den nieuwen Spartaanschen staat, drie scherp van elkaar gescheiden standen. De Dorische veroveraars en hunne nakomelingen maakten den krijgshaftigen adel, de Perioeken den burgerstand, die zich op handel, nijverheid en landbouw toelegde, de Heloten het van alle rechten verstoken eigenhoorige volk uit.

Van Sparta's oudste lotgevallen is ons weinig bekend, Dit alleen weten we. dat zij voor het grootste deel in twisten tusschen de onderdrukten en de onderdrukkers, in vruchtelooze pogingen tot opstand van de zijde der Achaeërs en in onophoudelijke gevechten met de inwoners van Amycle bestaan hebben.

Twee koninklijke familiën betwistten elkaar het bewind over den kleinen staat; de eene stamde zoowel als de andere van den Heraclide Aristodemus af. Volgens de overlevering had deze de Spartanen in het dal van den Eurotas gevoerd; maar eer hij zijne heerschappij op hechte grondslagen had kunnen vestigen, was hij gestorven, terwijl hij twee knapen, tweelingen, naliet. Volgens de heerschende gewoonte zou de oudste van beiden de erfgenaam zijns vaders zijn, maar hunne moeder verklaarde, niet te weten wie de oudste was, want zij wenschte dat beiden koning zouden worden. De Spartanen vaardigden een gezantschap naai' Delphi af, om het orakel te raadplegen, maar zij ontvingen een onbevredigend antwoord, dewijl de god gebood, dat men den oudste de hoogste eer zou bewijzen. Eindelijk bleef er geen andere uitweg over, dan deze dat de beide koningszonen, Eurysthenes en Procles, gezamenlijk zouden regeeren; doch deze gemeenschappelijke regeering was alles behalve vreedzaam, want de tweelingbroeders droegen elkaar wederkeerig hun leven lang een doodelijken haat toe.

De beide broeders werden door hunne zonen en kleinzonen in de regeering opgevolgd. De beide geslachten werden Agiden en Eurypontiden (Procliden) genoemd, naar Agis, den zoon van Eurysthenes, en Eurypon. den zoon van Procles. Even als de voorvaderen, zoo bleven ook de nakomelingen vijandig legen elkaar gezind; met afwisselenden uilslag streden zij om den troon.

Al deze oneenigheden pullen de kracht van den Dorischeu adel uit; hoe krijgshaftig, dapper en gehard hij ook wezen mocht, hij was niet bij machte om verder iets tegen de Achaeërs uit te richten. Amycle werd niet onderworpen. ja het gevaar om het veroverde land weer te verliezen, groeide mei den dag aan. Uit dien treurigen toestand, die den verderen duur van de Dorische heerschappij over de groote menigte Perioeken en Heloten hoogst twijfelachtig maakte, werd Sparta door Lycurgus verlost.

De oude geschiedschrijvers stellen Lycurgus als den wijste der Grieksche wetgevers voor; zij deelen omtrent hem een groot aantal legenden mede, waardoor de geschiedenis van den beroemden man zóó onherkenbaar wordt gemaakt, dat wij niet meer in staat zijn om de waarheid te ontdekken onder het bonte kleed van overleveringen, waarin zij gehuld is. Wij zijn niet eens bij machte om met juistheid zijn leeftijd te bepalen. Meestal wordt de aanvang der negende eeuw beschouwd als het tijdperk van zijne werkzaamheid, en zijne wetgeving door de geschiedschrijvers in het jaar 884 v. C. geplaatst. Volgens de meest verbreide overlevering behoorde Lycurgus zelf tot het oude

Sluiten