Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schorsen, en zoo daaraan geen gevolg werd gegeven, den oorlog te beginnen. Stap voor stap werd Rechberg gedwongen de Pruisische politiek te volgen, al was hij ook ver verwijderd van hetzelfde vijandelijke voornemen tegen Denemarken. De beweging ,n Duitschland, die hoe langer hoe heftiger werd, en het dnjven der middelstaten en den Hond, die tegen de beide groote mogendheden het schorsen der Holsteinsche stem in den Bondsdag doorzetten totdat bes hst zou zijn wie rechtmatig hertog was, dwongen hem hiertoe van zelf.

Inmiddels had Bismarck de verontwaardiging over het zoo weinig met den volkswensch rekening houdend optreden der beide mogendheden nog erger gemaakt door in den Landdag zijn verklaring te herhalen dat Pruisen aan het Londensche protocol getrouw wilde blijven, maar juist daarom van Denemarken hetzelfde d. w. z handhaving der tegelijk gedane toezeggingen moest eischen endaarom militaire toebereidselen moest maken om dien eisch kracht bij te zetten. Immers, terwijl iedereen het Londensche protocol beschouwde als den ergsten smaad, die Duitschland was aangedaan, en als een bezegeling van het ergerlijkste onrecht, koos hij dat protocol tot grondslag zijner staatkunde, en terwijl iedereen begeerde dat Duitschland tegelijk Sleeswijk-Holstein en den erfprins van Augustenburg in hun recht zou herstellen, liet hij die rechtsquaestie geheel ter zijde, en beriep zich slechts op de Europeesche verdragen! Voor het argument, dat slechts op deze wijs de tusschenkomst van het buitenland kon wor eü vermeden, had niemand ooren, evenmin als voor het beweren dat een optreden van Pruisen voor de Polen een zelfmoordende politiek was en dat het voor Pruisen hoog noodig was zich den steun van Rusland te verzekeren, wilde men herhalingen van wat i.i 184en oO gebeurd was voorkomen. Des te natuurlijker was het, dat geheel Duitschland verontwaardigd was over den man, die in alle opzichten den akemeenen volkswil tegenstreefde, die alleen den Russischen autocraat naar de oogen zag en in het buitenland zoo goed als in het binnenland het vermetelste politieke spel speelde!

En werkelijk speelde Bismarck in deze dagen hoog spel. zij het ook „iet in den zin als zijn vijanden bedoelden. Niet alleen Oostennj moest hij bewegen zich bij zijn staatkunde aan te sluiten, maar ook zijn eigen koning, die langen tijd afkeerig was van een P°^ hem hoe langer hoe meer van het Duitsche volk moest vervreemden Pruisen in Duitschland en Europa scheen te zullen isoleeren en

Sluiten