Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eiken aanval der Franschen terugwierpen, moest Bourbaki terugtrekken. In het hoofdkwartier te Versailles, waar eenige ongerustheid heersch e over het lot van von Werder, zoo zeer zelfs, dat men hem had doen weten dat hij niet verantwoordelijk zoude worden gesteld voor een ongelukkig gevecht, had Moltke intusschen bevelen doen afgaan aan den generaal von Manteuffel, die in den Elzas was, om met alle beschikbare troepen von Werder te hulp te snellen. Dit bevel werd met snelheid uitgevoerd. Manteuffel verbrak de gemeenschap ten Westen tusschen Garibaldi en Bourbaki en sloot dezen ook den weg naar het Zuiden af. von Werder vervolgde hem uit het Noorden. Bourbaki kon met zijne uitgeputte soldaten niets meer tot afwering uitrichten. Gedurende i e koudste dagen van den kouden winter moest het leger door de besneeuwde bergwegen van de Jura terugtrekken, bijna zonder levensmiddelden en paardenvoeder. Te midden van deze bittere ellende die de verschrikkingen van den terugtocht van Napoleon s leger uit Ruslan

in de herinnering terugriep, ontving Bourbaki nog voortdurend brieven

uit Bordeaux, waarbij hem allerlei bewegingen en marschen werden gelast waarvan de onuitvoerbaarheid voor eiken soldaat duidelijk was. n vertwijfeling sloeg hij de handen aan zich zei ven, doch bracht zich alleen een niet doodclijke hoofdwond toe waarvan hij herstelde; hij had, voor hij tot deze wanhopige daad overging, den geueraa Clinchant tot opperbevelhebber benoemd. Er brak voor dezen nog een kleine lichtstraal van hoop door, toen het bericht kwam dat " te PanJS een wapenstilstand was geteekend, doch het bleek spoedig dat het Oosterleger in dezen wapenstilstand niet begrepen was. Het was intusschen geheel ingesloten door de Duitschers in het grensstadje Pontarlier. Clinchant zag geen andere mogelijkheid om aan de overgave te ontkomen dan door op Zwitsersch gebied te wijken. Hij stelde zich, 1 ïebruari, in gemeenschap met den generaal der Zwitsersche troepen die de grenzen bewaakten, waarna zijn geheele leger, voor een groot deel zieken en gewonden, door de Zwitsers werd ontwapend. De meewarigheid in Zwitserland met deze ongelukkige slachtoffers van den oorlog was groot, zij werden er op de meest liefderijke wijze verpleegd.

Belfort hield het nog uit tot het einde van den oorlog, de Duitschers hadden, 28 Januari, beproefd om de vesting stormenderhand in te nemen, doch waren met verlies teruggeslagen. Toen de gesloten wapenstilstand ook tot de oosterdepartementen werd uitgebreid was een der voorwaarden de overgave van Heifort, die in geen geval meer lang

Sluiten