Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Wij zouden het bestek eener wereldgeschiedenis verre overschrijden, wanneer wij het stelsel van Plato, dat liet geheele gebied der wijsbegeerte omvat, /ij het ook in vluchtige omtrekken, wilden teruggeven. Wij bepalen ons dus (ot de opmerking, dat de poëtisch-phantastische neiging, die Plato naar Egypte en tot de Phytagoraeërs heendreef, ook in zijne wijsgeerige werken aan het licht treedt. Plato streefde overal naar het ideale; zoowel in zijne wijsgeerige wereldbeschouwing als in de door hem gepredikte staatkundige denkbeelden is hij de vader van het idealisme geworden; de Platonische slaat is, even als de Platonische liefde, een ideaal. Plato voelde dit zelf en hij toonde dit. door hel verzoek der Cyrenaeërs en Arcadiërs om voor hen het ontwerp eener staatsregeling'te maken, van de hand te wijzen.

Eene vreemde tegenstelling met het zuiver idealisme van Plato vormt het leven en werken van zijn leerling Aristoteles, die de grondlegger van liet realisme is geworden, en die met een Hinken, practischen geest bezield, de wijsgeerige onderzoekingen vruchtbaar maakte voor het le\en, een stelsel van wetenschappen in liet leven riep, overal met scherpen blik het ware en liet onware schifte, en het wetenschappelijk onderzoek wel van zijn dichterlijk waas beroofde, maar hel tevens in vergoeding daarvoor in eene bepaald wetenschappelijke baan leidde.

Aristoteles werd in het jaar 384 te Stagira, eene stad in Macedonie geboren; op zeventienjarigen leeftijd vertrok hij naar Athene, waar hij een leerling van Plato werd. Na den dood zijns leermeesters begaf bij zich naar Klein-Azië, waar hij zich zulk een roem verwierf, dat Pliilippus II hem naar Macedonië riep, om zich met de wetenschappelijke opleiding van Alexander te belasten. Later keerde hij naar Athene terug en opende hij in het Lyceum eene inrichting voor wijsgeerig onderwijs. In de schaduwrijke lanen der aan het Lyceum verbonden tuinen placht hij al wandelend zijn onderwijs voor te dragen, aan deze omstandigheid ontleende zijne wijsbegeerte den naam Peripatetische philosophie (van het woord peripatoi', wandelingen). Na den dood van Alexander den Grooten moest hij Athene verlaten, dewijl hij inet eene aanklacht wegens loochening van het bestaan der goden en dus wegens het aantasten van den staatsgodsdienst bedreigd werd. Kort daarna stierf hij 111 het jaar 322 te Chalcis op Euboea.

Aristoteles is die Grieksche wijsgeer, die door zijne stellingen den gewichtigsten invloed op het menschelijk denken door alle eeuwen heen heeft uitgeoefend. Het doel van zijn streven was, door middel van de wijsbegeerte alle wetenschappen van alle natiën en landen lot één geheel te maken; daarom strekte hij zijne nasporingen tot elk gebied van het denken uit, overal legde hij den grond voor eene nieuwe richting in liet wetenschappelijk onderzoek.

Het is zeer te betreuren, dat van de werken van den grooten man zeer vele verloren zijn gegaan, terwijl andere slechts verminkt tot ons zijn gekomen. Aristoteles had zelf meer dan een zijner geschriften niet openbaar gemaakt, omdat ze nog niet voltooid waren, misschien ook, omdat hij ze slechts voor zijne wetenschappelijk ontwikkelde leerlingen bestemd had. Hij vermaakte deze geschriften, misschien wel de belangrijkste, aan zijn meest geliefden leerling Theophrastus, die ze aan een zekeren Scepsis ten geschenke gaf. Scepsis vermaakte ze aan zijne familie, door welke zij als de kostelijkste schat in een onderaardsch gewelf bewaard werden, want de erfgenamen vreesden, dat zij ten voordeele van de koninklijke hofbibliotheek van Pergamum van hun schat beroofd zouden worden. Meer dan 100 jaren lagen de geschriften in een vochtig gewelf, een groot gedeelte er van was reeds door de vochtigheid, deels door insecten vernield, en ook van die, welke voor geheelen ondergang bewaard zijn, ging later nog meer dan één werk verloren. Wij bezitten ten gevolge van dit alles slechts brokstukken van deze kostbare werken, maar ook deze leggen van den bewonderenswaardigen arbeid van den grooten man een schitterend getuigenis af.

Sluiten