Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wichtige zaken de senaat niet werd bijeengeroepen. Aan Tarquinius Superbus werd dit misbruik als het scherpst verwijt voor de voeten geworpen, dat hem eindelijk zijn troon kosten zou.

Ook de volksvergaderingen, de vergaderingen van alle patres, van hoeveel "ewicht zij ook voor de ontwikkeling van het staatkundig leven waren, rustten niet op een wettelijken grondslag. Zij mochten alleen door den koning worden bijeengeroepen; zij hadden geen recht om vrij te beraadslagen of te stemmen; hunne eenige roeping was, op een voorstel van den koning ja of neen te ze™en. Zelfs dit ja of neen bleef, uit een wettelijk oogpunt beschouwd, zonder eenige uitwerking, wanneer de koning zich daaraan niet wilde storen, maar inderdaad was het beslissend. Hoe toch had de koning zich van de bereidvaardige medewerking des volks tot een oorlog kunnen verzekeren, wanneer hij niet vooraf de toestemming der volksvergadering verkregen had. De burgers moesten immers de wapens opvatten en de overwinning bevechten. Op een koninklijk bevel, door dwang genoodzaakt, zouden zij het zeker niet gedaan hebben, alleen het besluit der volksvergadering kon den koning de zekerheid verschaffen, dat hij in den oorlog op zijn leger rekenen kon. bvenzoo kon de koning moeilijk wetten van eenig belang uitvaardigen, zonder de volksvergadering geraadpleegd te hebben, indien hij niet bij de uitvoering op groote zwarigheden wilde stuiten. Wanneer een misdadiger zich beriep op het recht des volks om genade te verleenen, was het voor den koning eene gewaagde zaak, hem dit te beletten. Zoo schonk dus de gewoonte, zonder dat de wet hiervan iets bepaalde, aan de volksvergadering eene gewichtige beteekenis en zulk een gewicht bezat bij minder belangrijke zaken ook bet gevoelen van den senaat, hetwelk de koning toch moeilijk onopgemerkt kon voorbijgaan. De oude gewoonte trad in de plaats van het recht. Evenals elke vader des gezins behield de koning zijne macht zoolang Inj leefde; na zijn dood verviel deze weer aan het volk. Dit benoemde eeu tusschenkoning. die het bewind voerde, totdat er eene behoorlijke keuze was uitgebracht, herst werd er in den senaat eene voorloopige keus gedaan, welke door den tijdelijken koning aan de goedkeuring van het volk werd onderworpen. Hierop volgde een tweede senaatsbesluit, waarover het volk insgelijks stemde, totdat eindelijk de keuze van een koning bekrachtigd was en de nieuw benoemde met even onbeperkte macht als zijn voorganger regeerde. Hierin lag voor het volk eene nieuwe bron van macht; in de volkskeus was de kiem der toekomstige republikeinsche staatsregeling verscholen.

Dit was iu het algemeen de oorspronkelijke, op het familieleven gegronde staatsregeling van het oude Rome lot aan de hervorming, die aan koning Servius Tullius toegeschreven wordt; een absoluut koningschap, door de keus des volks in het leven geroepen, alleen beperkt door de gewoonte, niet door de wet. Wat zijne rechten betreft, bleef het koningschap over het algemeen na die hervorming onveranderd: het werd van geen enkel voorrecht beioofd, die hervorming bracht slechts verandering in de indeeling des volks, door eene klasse van de bevolking te Rome, welke later ontslaan was, in het organisme van den slaat op te nemen. Van de cliënten, de hoorigen, waren in verloop van tijd velen geheel vrij geworden; zij hadden een eigen haard en een eigen huisgezin gevormd. Hierdoor was eene volksklasse ontstaan, welke tusschen de patriciërs en de cliënten in stond, de menigte, het plebs, de plebejers werden zij genoemd. Zij werd vermeerderd door den toevloed van vreemdelingen, die zich te Rome vestigden, want het recht om zich in den jeugdigen staat neer te zetten werd inet groote vrijgevigheid verleend aan een elk, die het wenschte; aan vrijgelaten slaven, aan alle vreemdelingen die met opoffering van het burgerrecht hunner vaderstad naar Rome verhuisden, zelfs aan zulke burgers van bevriende staten, die hunne betrekking tot hun voormalig vaderland wenschten te blijven voortzetten.

Door de veroveringstochten der Romeinen tegen de Latijnsche steden

Sluiten