Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Met den meesten ijver sloegen de decemviri de hand aan het werk. Zij stelden de wetten op en lieten die op tien koperen tafelen graveeren, en ieder had het recht om ze nauwkeurig te onderzoeken, ten einde zijne bezwaren daartegen te kunnen inbrengen. Op zachte en rechtvaardige wijze voerden zij het bewind, om de tien dagen wisselden zij elkander als hoofd van het bestuur af. Hij, die tijdelijk aan bet hoofd van den staat stond, werd door twaalf lictoren begeleid, de overigen hadden elk slechts een dienaar. Zij legden zich in al hunne handelingen op de grootst mogelijke rechtvaardigheid en onpartijdigheid toe; toch kon men zich van de uitspraak van één hunner op de overigen beroepen.

De werkzaamste van allen was Appius Claudius, de zoon van dien Appius Claudius, die in het jaar 471 in de gevangenis gestorven was. Vroeger had bij zich, evenals zijn vader, trotsch en overmoedig gedragen, thans was hij eensklaps de warmste vriend des volks geworden. Geen der patriciërs sprak zóó vriendelijk met de plebejers, geen hunner was zoo voorkomend jegens hen als hij.

Appius Claudius had een veelomvattend plan gesmeed. Terwijl bij den schijn aannam van eene vrijzinnige wetgeving in het leven te roepen, was hij er op bedacht de vrijheid der plebejers voor altijd te vernietigen. De regeering der adellijke geslachten, gelijk die tot dusver bestaan had, voldeed hem niet; hij wilde aan het gemeenebest eene oligarchische staatsregeling schenken en de decemviri met eene onbeperkte macht bekleeden. Met dat doel poogde hij het volk voor zich te winnen.

Toen het ambtsjaar der decemviri verloopen was, verklaarden dezen dal de wetgeving met de 10 tafelen nog niet voltooid was; het volk toonde zich dus volgaarne bereid om nog eens voor een tweede jaar tien wetgevers te kiezen en bun de uitvoerende macht op te dragen. Appius Claudius wist door de beminnelijke wijze, waarop hij zich voordeed, door de volksgunst, welke hij zich verworven had. zulk een besluit uit te lokken. Zonder moeite gelukte het hem, deze tweede verkiezing aan zijn invloed te onderwerpen; hij bewerkte niet alleen dat hijzelf herkozen werd; ook de overige negen verkozenen, waartoe, naar men zegt, ook drie plebejers behoorden, waren zonder uitzondering mannen, die blindelings zijn wil gehoorzaamden. Al die voormalige tienmannen, van wier zijde hij tegenstand tegen zijne plannen duchtte, waren niet herbenoemd.

Nauwelijks had Appius Claudius zijn doel bereikt, of hij toonde terstond, wat zijn eigenlijk plan geweest was. De tienmannen verschenen van nu al in het openbaar, allen door 12 lictoren begeleid, die hen als een lijfwacht omringden. Sinds de dagen der koningen waren uit de roedenbundels der lictoren de bijlen verdwenen. Thans verschenen deze eensklaps weder daarin, tot een teeken, dat elke !,urger. die in een of ander opzicht den wil der machtigen durfde wederstaan, dit verzet met zijn leven zou boeten.

Hadden de decemviri gedurende het eerste jaar zacht en rechtvaardig geregeerd, thans voerden zij een schrikbewind; zij voegden aan de reeds bestaande wetgeving nog twee tafelen toe, welker wetten een geheel anderen geest ademden; zij verkrachtten het recht door willekeurige maatregelen en gedroegen zich even wreed als schraapzuchtig. Wee hem, die zich van het vonnis van een der decemviri op de overigen beriep: hij ontving slechts een strenger vonnis. De republikeinsche vrijheid werd in alle opzichten onderdrukt, er bestond geene volksvergadering meer. zelfs het gevoelen van den senaat werd niet meer ingewonnen.

De tienmannen veroorloofden zich de willekeurigste maatregelen; terwijl zij de patriciërs ontzagen, onderdrukten zij de plebejers en eigenden zij zich zonder schroom bun vermogen toe; vele aanzienlijke mannen werden gegeeseld, anderen onthoofd, terwijl op de terechtstelling de verbeurdverklaring van bet vermogen volgde. Deze op zoo schandelijke wijze geroofde goederen gebruikten de decemviri deels voor zich zelf, deels om daarmede de jonge hebzuchtige

Sluiten