Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hoewel de patriciërs zwichtten, poogden zij ten minste te redden wat nog te redden was. Ten einde nog eenige voorrechten te behouden, knoopten zij aan hunne inwilliging de voorwaarde vast, dat voortaan de hoogste rechterlijke macht en de hoogere politie van het consulaat gescheiden zouden worden. Het ambt van praetor werd ingesteld; deze zou de hoogste rechterlijke overheidspersoon zijn, hij zou den beiden consuls ter zijde staan of liever in zekeren zin de derde consul zijn; hem begeleidden 6 lictoren, gelijk ook de consuls te zamen 12 lictoren onder hunne bevelen hadden. Hij zou, evenals de consuls, gekozen worden in de vergadering der curiën, na het houden van de auspiciën en bij hunne afwezigheid als hun plaatsvervanger opireden, terwijl hij eindelijk uit een patricisch geslacht afkomstig moest zijn. Tot uitoefening van de hoo"ere politie had men de curulische aedilitas ingesteld, een ambt, welks waarnemers geroepen waren om de openbare, van staatswege gehouden spelen te leiden, het toezicht te houden over alle openbare gebouwen en wegen,zoolang er geene censors waren, en over het marktwezen, de berbergen enz. een wakend oog te laten gaan en hier de orde te bewaren. Het nieuwe ambt der curulische aedilitas was oorspronkelijk insgelijks alleen voor patriciërs bestemd, doch reeds in liet daarop volgend jaar moesten dezen toegeven, dat het beurtelings door patriciërs en plebejers bekleed werd.

Na een tienjarigen strijd was thans de vrede tusschen de beide standen hersteld. Lucius Sextus, die zoo onvermoeid voor de rechten der plebejers gestreden had, was — gelijk we zooeven verhaalden — in het jaar 366 de eerste plebejische consul. Had Camillus door zijne toegevendheid het werk der verzoening krachtig bevorderd, met het inwijden van een tempel der Eendracht besloot hij op waardige wijze zijne roemvolle loopbaan; in het jaar 36;j sliert hij aan dt; pest, nadat hij zestig jaren lang zijn vaderland gediend had. Zevenmaal was hij krijgstribuun en vijfmaal dictator geweest. De Romeinen noemden hem om zijne groote verdiensten dikwijls den tweeden Romulus.

Nadat de toegang tot het consulaat voor de plebejers was opengesteld, bleven van de hoogste staatsambten alleen de praetuur. de censuur en het priesterschap in het bezit der patriciërs, maar ook van deze voorrechten zouden zij weldra afstand moeten doen. De strijd tegen alle privilegiën van het patriciaat duurde onafgebroken voort; nadat de plebejers zich van een deel daarvan meester gemaakt hadden, rustten zij niet, eer zij zich geheel met hunne bevoorrechte stadgenooten zagen gelijk gesteld. Toch verliep er nog menig jaar, eer zij dit doel bereikten, acht en twintig jaar, voordat de toegang tol het censorsambt voor hen ontsloten werd, 30 jaren voordat zij tot praetor konden benoemd worden en tot het jaar 300 v. C. duurde het, eer zij het recht tot het bekleeden van een priesterlijk ambt verkregen.

Hiermede was, gelijk van zelf spreekt, wel de strijd tusschen de beide standen, maar daarom nog niet de strijd tusschen het volk en den adel beslecht. De patriciërs behielden hun onbuigzamen trots, ook nadat zij de alleenheerschappij in den staat verloren hadden. Zij vormden van nu af eene partij, welke wij — om een woord uit onze dagen te bezigen — het best met de Jonkerpartij in Pruisen kunnen vergelijken. Onophoudelijk spanden zij hunne krachten in om den staat te beheerschen en het volk te onderdrukken. Aan hen sloot de plebejische adel zich aan, die, zoodra hij dezelfde rechten als de patriciërs verkregen had, veel meer met dezen dan met het eigenlijke volk overeenstemde.

De strijd der partijen nam hierdoor te Rome in den loop der tijden eene geheel andere gedaante aan; hij werd geheel van maatschappelijken aard. De oppositie zocht haar steun bij de geringere burgers, boeren en handwerkslieden, bij de vrijgelatenen en hunne nakomelingen, bij de gezamenlijke proletariërs in één woord, en keerde zich tegen die partij, welke voortaan de macht in handen had, tegen den adel zoowel van patricische als van plebejische afkomst.

Sluiten