Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Werd vroeger jaarlijks slechts één volksfeest gevierd, thans was het aantal dezer plechtigheden vermeerderd en haar duur verlengd. De kosten dezer leestelijkheden werden gedragen door de beambten, die ze moesten organiseeren, door dezelfde beambten, uit wier midden de candidaten voor het consulaat genomen werden. Hoe prachtiger de spelen waren, des te meer uitzicht had men op het consulaat. Door dit misbruik werd aan onvermogenden alle uitzicht op de hoogste ambten in den staat ontnomen, en werd het volk, dat zich aan koslelooze genietingen gewende, stelselmatig bedorven *).

VIJF EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.

De landbouw bij de Romeinen. De groote grondeigenaars. Het bestuur der landerijen aan slaven toevertrouwd. Invloed der slavernij op het Romeinsche volkskarakter. De kapitalisten te Rome. Invloed der Grieksche beschaving. De schouwburg te Rome. Het Romeinsche toneel. Een blijspel van Plautus Het treurspel. Cato en de wijsbegeerte. De wetenschappen De kunsten.

Maakte de landbouw van oudsher de meest geliefde bezigheid der Domeinen uit, gedurende het tijdperk, waarop wij thans terugzien was in dit opzicht niets veranderd. De Romeinsche landman bebouwde nog evenals vroeger met vrouw en kinderen en met behulp van een of meer slaven zijn land. In de nabijheid der stad herschiep hij zijn akker in een bloem- en groentetuin; op grooteren afstand bouwde hij de veldvruchten des lands: spelt, tarwe, gerst, gierst, boonen, erwten enz. f)

*) Onze lezers zullen zich herinneren, welk een verderfelijken invloed eene dergelijke instelling te Athene had.

f) Deze vruchten zullen onzen lezers weinig Italiaansch toeschijnen, doch men verlieze het verschil niet uit het oog, dat er tusschen het Italië van die dagen en het tegenwoordige bestaat. Mommsen zegt in zijne Romeinsche geschiedenis:

"Van de graansoorten werd oudtijds de rogge niet verbouwd en met verwondering zag men in den keizertijd de Duitschers zich met haverbrij voeden, daar de haver bij de Romeinen alleen als onkruid bekend was. De rijst werd eerst tegen het einde der 15e, de mais in het begin der 17e eeuw in Italië gekweekt. De aardappelen en tomaten zijn—gelijk men weet — uit Amerika afkomstig; de artisjokkeu schijnen niets anders te zijn dan eene variëteit der den Romeinen bekende cardones, hoewel hare bijzondere eigenschappen hun waarschijnlijk onbekend ziju gebleven Ofschoon de amandel of Grieksche noot (nux mollusca) oorspronkelijk in Italië niet te huis behoort, ontmoeten wij die toch reeds in het jaar 150 voor Christus De dadelpalm, uit Griekenland naar Italië overgebracht, nadat hij eerst uit het oosten in Griekenland ingevoerd was, — die levende getuige van het aloude verkeer van het Westen met het Oosten, zoowel op het gebied van den godsdienst als van den handel — werd in Italië reeds omstreeks 300 j. v. Chr. gekweekt, doch niet om den wil der vruchten, maar evenals tegenwoordig, als wonderboom en met het doel om zich bij openbare feesten van zijne bladeren te bedienen. Jonger zijn de kersen of vruchten van Cerasus aan d* Zwarte Zee, die in de dagen van Cicero in Italië aangeplant werden, ofschoon de wilde kerseboom daar oorspronkelijk thuis behoort, nog jonger misschien is de abrikoos of de "Armenische pruim " De citroenboom werd eerst in de laatste helft van den keizertijd in Italië gekweekt; de oranjeboom kwam eerst derwaarts door tusschenkomst der Mooren in de 12e of 13e eeuw; de aloë (Agave Americana) werd in de 16e eeuw uit Amerika overgebracht, terwijl het katoen het eerst door de Arabieren in Europa gekweekt is. Ook de buffel en de zijdeworm zijn aan het nieuwe, niet aan het oude Italië eigen. — Gelijk men ziet ontbreken juist die voortbrengselen, welke in ons oog echt Italiaansch zijn, en wanneer het tegenwoordige Duitschland, vergeleken met dat hetwelk Caesar betrad, een zuidelijk land genoemd mag worden, dan is ook Italië sinds dien tijd niet miuder zuidelijk geworden.

Sluiten