Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met eene schaamteloosheid zonder voorbeeld zich aan uitspallingen overgaf, die zelfs in liet zedelooze Rome ongehoord waren, dan sprak het van zelf, dat men de veel lichtere overtredingen der aanzienlijke en geringe Romeinen niet met gestrengheid straffen kon.

De wetten op het stuk van zedelijkheid, door de staalkunde ingegeven, stonden wel op het papier, maar zij oefenden hoegenaamd geen invloed uit.

Rij een volk, dat alle achting voor de zedelijke beteekenis van het huwelijk verloren had, waarbij zoowel de vrouw als de man geen ander levensdoel kende, dan eigen genot na te jagen, en zich aan den wellust in zijne afzichtelijk ste vormen over te geven, moest ook aan de opvoeding van de kinderen die zedelijke grondslag ontbreken, die alleen in het huiselijk leven wordt aangetroffen.

De ouders bekommerden zich weinig om de kinderen. Ze meenden hun plicht tegenover hen volkomen vervuld te hebben, wanneer zij hen met de uiterste zorg in kunsten en wetenschappen deden onderwijzen. Reeds als zuigeling werd het kind door de moeder aan de voedster toevertrouwd, zij wilde hare schoonheid niet verwoesten door zelf haar kind te zoogen. Een geleerde Grieksche slaaf werd tot opvoeder der kinderen aangesteld, opdat zij van kindsbeen af de Grieksche taal. de modetaal van dien tijd, machtig zouden worden. Gelijk in vele aanzienlijke Nederlandsche huisgezinnen de kinderen heden ten dage van hunne bonnes eerst Fransch leeren, voordat zij hunne moedertaal kunnen spreken, zoo werden de kinderen der Romeinen te dien tijde eerst in het Grieksch en vervolgens in het Latijn onderwezen. Zoo vroeg mogelijk werden de kinderen naar de scholen gezonden, waarvan er in die dagen vele en daaronder zeer goede te Rome werden gevonden.

Op de eerste school ontving de knaap onderricht in de eerste beginselen der kennis, in het lezen, het schrijven op met was bestreken tafeltjes en het rekenen. De schoollucht was streng. Zelfs de zonen der aanzienlijken werden met de roede gekastijd, terwijl het in de scholen van minderen rang slagen regende. Uit deze school ging de knaap naar die der grammatici over. Hier werden de Romeinsche en Grieksche dichters en prozaschrijvers gelezen en het geheugen door het van buiten leeren van hunne voortreffelijkste gedichten gescherpt. Had men het onderwijs der grammatici doorloopen, dan bezocht men de scholen der rhetoren, waar de knapen schriftelijke opstellen vervaardigden, zich in de uiterlijke voordracht oefenden en redetwisten over wetenschappelijke onderwerpen hielden, om hun verstand zoo veelzijdig mogelijk te ontwikkelen. Had de knaap zijn 15de jaar bereikt, dan verwisselde hij het knapenkleed met de toga virilis en bezocht hij de rhetorische hoogeschool, die eenige overeenkomst had met onze universiteiten. Hier leidden de meest beroemde leeraars, rechtsgeleerden, taalvorschers enz. hem in de hoogere wetenschap in. Kort daarop trad hij ook in de gelederen, om een veldtocht mede te maken. Doch boven alles moest hij eene reis naar Griekenland ondernemen, daar hierdoor zijne Grieksche vorming, waarnaar elk aanzienlijk Romein streven moest, eerst voltooid werd.

Te Athene en Rhodus gaven de meest beroemde rhetoren en wijsgeeren hun onderwijs, wier leerlingen de zonen der Romeinsche grooten zich met trots noemden. Eerst na het ten einde brengen van zulk eene reis werd de opvoeding van een beschaafd jong Romein als voltooid beschouwd.

Voor de verstandelijke ontwikkeling van de knapen en jongelingen was door eene dergelijke opvoeding uitmuntend gezorgd, doch voor hunne zedelijke vorming werd ho.egenaamd niets gedaan. Het zedelijk leven bad slechts in den boezem van een gelukkig huisgezin aangekweekt kunnen worden en juist dat ontbrak den knapen geheel en al. Van kindsbeen af waren zij uitsluitend aan het opzicht van slaven toevertrouwd, slaven waren hunne geleiders en leermeesters, vleiende, dienstvaardige, onderworpen slaven, die zich beijverden om eiken wensch hunner toekomstige meesters te vervullen.

Zoo werden de zaden van heerschzucht en hoogmoed reeds van de tee-

Sluiten