Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die slechts door weinigen onder allen, die ooit op aarde geleefd hebben, in scherpzinnigheid en wijsheid geëvenaard wordt; die uitstekend èn als veldheer èn als staatsman even krachtig als belangeloos het waarachtig welzijn van den staat zoowel in zedelijk als in stoffelijk opzicht poogde te bevorderen? Wat mag dan de oorzaak zijn dat deze eigenschappen, waarop het bij een vorst boven alles aankomt, zoo weinig hebben bijgedragen om hem een goeden naam te verschaffen? Wellicht zijne wreedheid? In dit opzicht overtrot hem meer dan één gevierd monarch, b. v. Lodewijk XIV, die in weerwil hiervan door velen de Groote is bijgenaamd. Of de uitspattingen, die men hem verwijt, doch die hem ongetwijfeld grootendeels zonder grond toegedicht worden? Op dit punt pleegt men anders tegenover vorsten niet zoo streng in zijne eischen te zijn, dat men daarom al hunne goede eigenschappen eenvoudig voor nul en geener waarde verklaart. Doch wat dan? Niets anders dan hel grootsche denkbeeld: »alle landen van het Romeinsche gebied tot één staal te organiseeren". Met dit plan strookten al zeer weinig de neigingen der Romeinsche grooten, die op de inkomsten der provinciën als op een hun van rechtswege toekomenden buit aanspraak maakten. Dat hij. hoewel mild jegens bijzondere personen, wanneer zij het verdienden, toch over het geheel aan deze aanmatiging paal en perk stelde, dal hij namelijk niet ieder jaar nieuwe bloedzuigers naar de provinciën zond, kon de aristocratie hem nooit vergeven. De wraakzucht, door kastengeest ingeboezemd, laat haar slachtoffer zelfs niet in het graf met rust, en met welke verfoeilijke verdraaiingen der feiten men zich niet geschaamd heeft de daden van Tiberius in een valsch daglicht te stellen, dat kan eene grondige kritiek met een tal van voorbeelden omvedersprekelijk bewijzen."

Dit gevoelen wordt ook door Adolf Stahr in zijn bekend werk over Tiberius verdedigd. Hij tracht aan te toonen, dat Tacitus, wiens berichten de hoofdbron voor onze kennis van Tiberius' leven en de bewijzen zijn, waarop men zich tot rechtvaardiging van bet over hem uitgesproken vonnis beroept, zich bij het schrijven van zijn werk geplaatst heeft op het standpunt van den Romeinschen adel, wiens verbitterde vijand Tiberius was, en dat hij ten gevolge hiervan de geschiedenis, zij het dan ook zonder het te willen, vervalscht heeft. Al moet men ook toestemmen, dat Stahr bij zijn edel streven om den man, die door de geschiedenis als een misdadiger gebrandmerkt is, in een beter daglicht te stellen, en hem van valsche aantijgingen te zuiveren, te ver is gegaan; al kan men hem niet van overdrijving vrijpleiten, waar hij den achterdochtigen. geveinsden en wreeden despoot, gelijk men hem tot dusver beschouwde, als een zachtmoedig, rechtvaardig en verdraagzaam vorst poogt voor te stellen, toch bezit zijn werk ontwijfelbaar de verdienste, dat het krachtig heeft bijgedragen tot het uit den weg ruimen van eene bijna 2000jarige dwaling.

Tiberius was, toen hij tot den troon geroepen werd, 55 jaren oud — hij was in het jaar 41 v. Chr. geboren — en had eene stormachtige, aan lotswisselingen rijke jeugd doorleefd. Zijn vader, Tiberius Claudius Nero, was vroeger een aanhanger van Pompejus geweest, doch later tot de zijde der Caesarianen overgeloopen. In de woelige burgeroorlogen, na Caesars dood, had hij tegen Octavianus de wapenen gevoerd. Op zijne avontuurlijke tochten was zijne jonge schoone vrouw Livia met haar oudste zoontje Tiberius hem gevolgd. Het schreien van het kind had hen op hunne vlucht voor Octavianus meer dan eens in groote verlegenheid gebracht, daar het hen aan hunne vervolgers dreigde te verraden. Hel was een treffende samenloop van omstandigheden, dat dezelfde Livia, die toen in Octavianus beur bittersten vijand zag, hem later zou beheerschen.

Tiberius Claudius Nero verzoende zich, evenals andere Romeinsche grooten, met Octavianus, en hij bevestigde den gesloten vrede door aan den vorst, die in vurige liefde voor de beeldschoone Livia ontvlamd was, zijne vrouw af te staan, ja zelfs bij de huwelijksplechtigheid de plaats van bruidsvader te

Sluiten