Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Weelde gedurende den keizertijd. Het leger. Kunst en wetenschap. 687

kiperen van hunne patroons en andere dergelijke geschenken, ontvingen De verhouding van de chenten tot den patroon levert ons het sprekendst bewijs voor de diepe ontaarding van het zedelijk leven der geheele natie Of is er T" I meer- on.waardi?e leefwÜze •»' te denken dan die van Z sla,v.en ln.(le aanzienlijke huizen verachtten de menigmaal uit adellijke fam.lien afkomstige cliënten, welke zich rondom hun lieer verdrongen, en deze liet die bedelaars om zijne gunst dikwijls op de pijnlijkste wijze ge\oelen, dat zij geheel en al van zijne genade afhingen. Aan tafel dienden zij tot mikpunt voor de aardigheden der genoodigde aanzienlijke gasten, terwijl zij zich ook met mindere spijzen en slecliteren wijn moesten tevreden stellen. Kwamen zij des morgens slechts eenige minuten te laat, om hunne verplichte opwachting te maken, dan werden zij met scheldwoorden ontvangen en zelfs door inkorting van hunne buitendien reeds schrale bezoldigin-* straft

In de leefwijze der Romeinen, zoowel der aanzienlijken als der eenvoudige burgers, was sinds «Ie dagen van Augustus weinig verandering gekomen. De weelde was nog hooger geklommen, de neiging tot uitspattingen van allerlei aard toegenomen, de zedeloosheid tot alle standen doorgedrongen, zoodal de schandelijkste en onnatuurlijkste zonden met de meest mogelijke schaamteloosheid in het openbaar werden bedreven.

Dat zulk eene diep gezonken natie niet langer de lichaamskracht der oude republikeinen bezat, spreekt van zelf. De Romeinen waren niet langer de helden van vroeger tijd, en zoo wij in weerwil hiervan meermalen hadden te spreken van zegepralen, door de legioenen behaald, zoo deze een zeer krii^shaftigen geest openbaarden, dan dankte Rome deze overwinningen aan de inwoners der provinciën, uit welke de legioenen bij voorkeur samengesteld werden. Het leger was geheel en al een huurleger geworden; het bestond niet langer uit de weerbare mannen van Rome, die bereid waren om voor de veiligheid en de eer van den staat liet zwaard te trekken, maar uil krijgslieden die den oorlog als een handwerk beschouwden, en daarvan zooveel mogelijk tot hun voordeel partij zochten te trekken. Een voornaam bestanddeel van het leger vormden de dappere Germanen. die zich in de Romeinsche gelederen in de krijgskunst bekwaamden, wier edelingen de rangen der bevelhebbers bezetten, en die, wanneer zij in luin vaderland waren teruggekeerd niet genoeg wisten te verhalen van de jammerlijke verwijfdheid der vroeger zoo ^evreesde Romeinsche soldaten. °

Het leger bekleedde in den staal eene hoogst gewichtige plaats. De keizers moesten al hunne krachten inspannen om de gunst der legioenen te verwerven want aan deze dankten zij meestal hunne verheffing tot den troon. Zoo dikwijls een nieuwe keizer den troon beklom, werden dan ook gerégeld «rooto sommen onder de troepen verdeeld. De soldij werd telkens zooveel mogelijk verhoogd en de meeste keizers waren maar al te zeer geneigd om elk misbruik van macht bij de soldaten door de vingers te zien, ja zelfs vergrijpen te^en de krijgstucht ongestraft te laten, om de gevreesde krijgslieden slechts in eene goede luim te houden. Zoo werd onder de regeering der keizers het militair despotisme voorbereid.

Wij hebben reeds verhaald, hoe Galba, Olho, Vitellius en Vespasianus door de legioenen op den troon geplaatst werden, en hoe de krijgslieden zeil hunne vroegere gunstelingen voor een deel weer ten val brachten. Door Vespasianus. Trajanus, Iladrianus en de beide Antonijnen was in dit opzicht de staat van zaken wel verbeterd, maar deze verbetering was louter het ge vol" van de persoonlijke hoedanigheden der keizers, die geestkracht genoeg bezaten om de woeste benden in toom Ie houden. De bron van dat militair despotisme hadden ook de betere keizers niet gestopt en daaruit zou weldra het verval des rijks onherroepelijk voortvloeien.

Werpen wij ten slotte nog een vluchtigen blik op den toestand van kunst en wetenschap onder de regeering der keizers. De Romeinen hebben zich in

Sluiten